Konutta mekansal dönüşüm sürecinin analizi: Gaziantep örneği - Açıkkol, Ece Ergan (Hasan Kalyoncu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı, 2023)
İnsanoğlu varoluşundan itibaren yaşamını sürdürebilmek için güvenli bir yer arayışı içinde olmuş, çevresini dönüştürerek barınma ihtiyacını karşılamaya çalışmıştır. Barınma amaçlı bu yer arayışı bulunduğu dönemin şartlarına göre değişip evrilerek mevcut görünümüne ulaşmıştır. Kullanıcılar arasındaki farklılıklar, değişen yaşam koşulları gibi etkenler konutun da çeşitlenmesine neden olmuştur. Konut insanlar için vazgeçilmez bir kavramdır ve zamanın ilerlemesiyle birlikte, insanlığın gelişimiyle paralel olarak konutlar da geçmiş kültürel özelliklerin izlerini taşıyarak mekânsal olarak değişmektedir. 20. yüzyılın getirdiği ekonomik ve toplumsal değişimler, konut mekânlarını da etkilemiştir. Özellikle 1950'li yıllardan itibaren Gaziantep'te hızla artan nüfus ve artan bu nüfusa uygun konut sağlama ihtiyacı, demografik yapının değişimi, sosyo ekonomik değişim ve imar uygulamaları ile konut mekânları da dönüşüme uğramıştır. Gaziantep kenti özelinde konut yapılarının temel ilkelerini ve geçirmiş olduğu mekânsal değişim dönüşüm sürecini analiz etmeyi amaçlayan bu araştırmada Geleneksel Gaziantep evlerinden başlanarak ilk apartmanlar ve günümüz konutları seçilen örnekler üzerinden incelenmiştir. Çalışma kapsamındaki incelenen konut planları karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır.

Since the dawn of humanity, people have been in search of a secure place to sustain their lives, endeavoring to meet their shelter needs by transforming their surroundings. This quest for shelter has evolved over time, adapting to the conditions of each era and reaching its current form. Differences among users and changing living conditions have led to the diversification of dwellings. Housing is an indispensable concept for individuals, and over the progression of time, residences, in parallel with the development of humanity, undergo spatial changes while carrying the traces of past cultural features. The economic and societal changes brought by the 20th century have also impacted dwelling spaces. Particularly from the 1950s onwards, the rapidly increasing population in Gaziantep, accompanied by the need to provide suitable housing for this growing population, demographic shifts, socio-economic changes, and urban planning applications have all contributed to the transformation of residential spaces. This research aims to analyze the fundamental principles of residential structures in the city of Gaziantep and the spatial transformation process they have undergone. Starting with Traditional Gaziantep houses, selected examples of the first apartment buildings and contemporary residences have been examined. Evaluations were conducted by comparing the residential plans examined within the scope of this study.
Keywords: Geleneksel Gaziantep Evi; Apartmanlaşma; Çağdaş Konut