Baz istasyonları ve cep telefonlarının insan sağlığı üzerine etkilerinin iş sağlığı ve güvenliği temelinde analizi - Yıldız, Abdülazim (Hasan Kalyoncu Üniversitesi, 2018)
Günümüzde birçok alanda olduğu gibi kablosuz ortamda ses ve veri iletimi yakın bir geçmişe sahip olmasına rağmen çok hızlı gelişim ve değişimler göstermiş ve bugün gelinen noktada çok geniş bir alanda uygulanabilirlik yeteneğine erişmiştir. Uluslararası Telekomünikasyon Kurumunun (ITU) yayınladığı son rapora göre, tüm dünya genelinde 2018 yılı sonuna kadar cep telefonu kullananların sayısı 6,9 milyar kişiye ulaşması tahmin edilmektedir.2,7 milyar kişinin ise internet erişimine sahip olacağı tahmin edilmektedir. Ülkemizde operatörlerde kayıtlı cep telefonu kullanıcı sayısı yaklaşık 2017 yılı sonu itibariyle 75,06 milyon civarındadır. Raporda 157 ülkenin bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim ve kullanma gelişim indeksine yer verilmiş; Güney Kore ilk sıradayken ülkemiz 69. sırada yerini almıştır. Güney Kore'yi İsveç, İzlanda, Danimarka, Finlandiya, Norveç, Hollanda, İngiltere izlemekte liste sonunda ise Nijer bulunmaktadır. Benzer şekilde Ericsson'un yayınladığı rapora göre 2020 yılında bağlantılı cihazların sayısının 26 milyara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Günümüzde cep telefonları sıradan bir cihaz olmuştur. Bu kablosuz teknoloji baz istasyonları olarak adlandırılan, sabit antenlerden oluşan kapsamlı bir ağda bilgilerin radyo frekans sinyalleri ile taşınması esasına dayanır. Dünyanın en büyük tedarikçilerinden Çin'den; Huawei Telekomünikasyon şirketinin verilerine göre günümüzde tüm dünyada yaklaşık 7 milyon civarında baz istasyonu vardır. Ülkemizde 2018 yılı sonuna kadar toplam 100.000 civarında baz istasyonu olması beklenmektedir. Tüm dünyayı kasıp kavuran bağımlılık yapan adeta vücudumuzun bir parçası haline gelen bu küçücük cihaz ve onun vazgeçilmez bir unsuru olan baz istasyonlarının insan sağlığı üzerine etkileri hala tartışma konusudur. Yaklaşık 30 yıldır hayatımıza giren cep telefonları ve baz istasyonları hakkında çok sayıda bilimsel araştırma yapılmasına rağmen bu cihazların kullanımını yasaklayan bir ülke olmadığı gibi tam olarak sağlığa zararlı olması hususunda yasaklayıcı bir durum da söz konusu olmamıştır. Bununla birlikte baz istasyonlarının ve cep telefonlarının yaymış olduğu elektromanyetik dalgaların insan sağlığı üzerine olumsuz etkileri hususunda kuşkuların ve endişelerin varlığı devam etmekte olup bu konuda bilimsel araştırmalar yapılmaya devam edilmektedir. İş sağlığı ve güvenliği açısından bu cihazların insan sağlığı üzerine olumsuz etkilerine yönelik bu kuşku ve endişelerden kaynaklanacak olumsuz sonuçların; proaktif bir şekilde önlenmesi gerekmektedir. Her ne kadar cep telefonları ve baz istasyonları noniyonizan yani iyonlaştırıcı olmayan, hücre yapısını bozmayan veya DNA kırınımlarına neden olmayan elektromanyetik V ışıma yapsa da ilerde olası herhangi bir hastalık veya tehlikeye karşı önceden tedbir almak gerekmektedir. Bunun için en kolay tavsiye, cep telefonu kullanıcıları görüşme yaparken kulaklık kullanması şeklinde olabilir. Baz istasyonları, devletin ilgili kurum ve kuruluşlarının gözetimi kontrolü ve denetimi altında tutularak, konuşlandırıldıkları yerler doğru bir şekilde planlanmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve birçok ilgili kuruluş uzun zamandır devam etmekte olan bu konuda, cep telefonları ve baz istasyonlarından dolayı elektromanyetik alanlarına (EMA) maruz kalmanın etkilerine yönelik araştırmalarını sürdürmektedir.
Keywords: Cep telefonu; baz istasyonu; elektromanyetik dalga; insan sağlığı; iş sağlığı ve güvenliği