Huzurevinde yaşayan yaşlılarda kırılganlık, sarkopeni ve malnütrisyon durumunun belirlenmesi - Gürkan, Ferhat Kaan (asan Kalyoncu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı, 2023)
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre son 5 yılda yaşlı nüfus %22,6 oranında artmıştır. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının %10,0'u geçmesi nüfusun yaşlanmasının bir göstergesidir. Nüfus projeksiyonlarına göre yaşlı nüfusun; 2030 yılında toplumun %12,9, 2040 yılında %16,3, 2060 yılında %22,6 ve 2080 yılında %25,6'sını oluşturması beklenmektedir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaşlı nüfus artmaktadır. Kırılganlık, sarkopeni ve malnütrisyon yaşlılarda sıklıkla görülen sorunlardır. Bu tez çalışması 61 yaşlı (44 erkek, %72,1; 17 kadın, %27,9) ile yürütülmüştür. Gaziantep İlinde yer alan Gaziantep Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İl Müdürlüğüne bağlı olan Gaziantep Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ve Nizip Huzurevi Müdürlüğünde ikamet eden yaşlı bireylere yüz yüze soru kâğıdı uygulanmış, demografik özellikleri belirlenmiştir. Yaşlılara Mini Nutrisyonel Araştırma Tarama Testi (MNA), R-MAPP (Remote Malnutrition Application for Primary Practice) ve Edmonton Kırılganlık Ölçeği (EFS) uygulanmıştır. Yaşlıların yaş ortalaması (±SS) 71,9±7,0 yıldır. Huzurevinde kalış süresi ortalaması (±SS) 27,0±29,1 ay olarak belirlenmiştir. Son 3 ayda; %14,8'nin vücut ağırlığı kaybettiği ve %21,3'ünün vücut ağırlığının arttığı belirlenmiştir. Yaşlı bireylerin %37,7 si düzenli olarak sağlık kontrolünden geçtiklerini beyan etmiştir ve %70,5'inin hekim tarafından tanısı konmuş sağlık sorunu vardır. Yaşlı bireylerin %30,2'sinde kalp-damar hastalıkları, %28,6'sında hipertansiyon ve %19,0'unda diyabet sorunu olduğu belirlenmiştir. Hastalığı ile ilgili diyet uygulamayanların oranı %62,3 iken, %91,8'i günlük hareketlerinde birinden yardım almamaktadır. Son 1 yılda düşme sayısı ortalama (±SS) 1,0±2,1'dir ve %36,1'inde düşme korkusu vardır. Düzenli olarak egzersiz/spor yapanların oranı %14,8 ve son bir hafta içerisinde yürüyüş yapanların oranı %44,3 olarak belirlenmiştir. Yaşlı bireylerin %54,1'inin egzersiz/spor yapmalarını fiziksel olarak engelleyen durumları vardır. Yaşlılar günün büyük çoğunluğunu televizyon izleyerek (%60,7) ve arkadaşlarınla sohbet ederek (%34,4) geçirmektedir. Edmonton kırılganlık puan ortalamaları (±SS) erkeklerde 4,9±2,4 ve kadınlarda 6,8±2,3'dir. Kırılganlık skoruna göre yaşlıların; %37,7'si kırılgan değil (0-4 puan), %31,1'i duyarlı (5-6 puan) ve %21,3'ü hafif kırılgan (7-8 puan) bulunmuştur. MNA puan ortalamaları (±SS) 24,2±3,2'dir. Yaşlıların; %68,9'u MNA'ya göre normal nutrisyonel durum göstermekte (24-30 puan), %29,5'i malnütrisyon riski (23,5-17 puan) taşımaktadır ve %1,6'sı ise malnütrisyonludur (<17 puan). R-MAPP'te yer alan MUST (Malnutrition Universal Screening Tool) skoruna göre yaşlıların; %85,2'si düşük (0 puan), %9,8'i orta (1 puan), %4,9'u yüksek (≥2 puan) malnütrisyon risk grubundadır. SARC-F skorlarına göre yaşlıların %29,5'i (≥4 puan) sarkopeniktir. Erkek ve kadın yaşlı bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi ve kalça çevresi ortalamaları (±SS) sırasıyla 75,9±12,8 kg, 170,8±4,6 cm, 104,0±10,9 cm ve 98,7±10,1 cm; 74,8±14,2 kg, 155,9±8,2 cm, 112,7±10,6 cm ve 106,4±11,4 cm olarak belirlenmiştir. El kavrama gücü ortalaması erkek yaşlı bireylerde 25,3±6,4 kg iken kadınlarda 13,3±3,7 kg olarak belirlenmiştir. Erkek bireylerin ortalama (±SS) enerji alım miktarları 1286,8±406,7 kkal, kadın bireylerin 1338,5±475,4 kkal iken enerjinin karbonhidrat, protein ve yağdan karşılanma yüzdeleri sırasıyla erkeklerde %48,2±7,3 %16,4±4,7 ve %35,2±8,2 iken kadınlarda %50,1±7,2 %16,7±3,7 ve %33,1±7,2'dir. Huzurevinde yaşayan yaşlılarda kırılganlık, sarkopeni ve malnütrisyon riski belirlenmiştir. Yaşlılara yönelik koruyucu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, programlar oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir.

According to the Turkish Statistical Institute, the elderly population has increased by 22.6% in the last 5 years. The proportion of elderly individuals in the total population exceeds 10%, indicating that the society is getting older. When we inspect the projections indicating population, 12.9% of the population is old in 2030, 16.3% in 2040, 22.6% in 2060, and 25.6% of the total population in 2080 are expected to be elderly population. In the World and also in Türkiye the elderly population is growing. Frailty, sarcopenia and malnutrition are common problems among elderly living in institutions. The main purpose of this study was to assess the status of frailty, sarcopenia and malnutrition among elderly people living in nursing homes. 61 elderly people (44 males, 72.1%; 17 females, 27.9%). A questionnaire was applied face-to-face for to assess the demographic variables. Also, Mini Nutritional Assessment (MNA), R-MAPPS (Remote Malnutrition Application for Primary Practice) and Edmonton Frail Scale (EFS) questionnaires were applied. The mean (±SD) age was 71.9±7.0 years. Living duration in nursing home for 27.0±29.1 months. Within last 3 months; 14.8% of the elderly had lost body weight and 21.3% had gained. A total of 37.7% had routine health check-up and 70.5% had health problem diagnosed by a physician. Patients had CVD (30.2%), diabetes (19.0%), hypertension (28.6%) problems. 62,3% did not apply diet related to disease. 91,8% did not ask for help in daily activities. Within the last 1 year had 1.0±2.1 times of falls and 36.1% had fear of fall. 14.8% had regular exercise/sports activity and 44.3% was walking within previous week. 54.1% had physical disability affecting physical activity status. Most of the elderly spent their time watching TV (60,7%) and chatting with friends (34,4%). Edmonton Frail Scale mean (±SD) score was 5.0±2.7 in males and 6.3±2.2 in females. According to EFS scores; 37,7% was not frail (0-4 points), 31,1% vulnerable (5-6 points), 21,3% mild frailty (7-8 points), 3,3% moderate frailty (9-10 points), 6,6% severe frailty (≥11 points). The mean (±SD) MNA score was 24,2±3,2. Out of total, 68.9% of the elderly was in good nutritional status (24-30 points), 29.5% was at risk of malnutrition (23.5-17 points), 1.6% was determined as malnourished (<17 points). In R-MAPP, due to scoring of MUST (Malnutrition Universal Screening Tool); 85.2% had low risk, (0 point) 9.8% had medium risk (1 point) 4.9% had high risk (≥2 point) for malnutrition. Due to SARC-F score 29.5% (≥4 score) was in sarcopenia status. Averages (±SD) of body weight, height, waist circumference and hip circumference of male elderly were 75.9±12.8 kg, 170.8±4.6 cm, 104.0±10.9 cm and 98.7±10.1 cm and 74.8±14.2 kg, 155.9±8.2 cm, 112.7±10.6 cm and 106.4±11.4 cm for females, respectively. The mean (±SD) hand grip strengths in males was 25.3± 6.4 kg and 13.3±3.7 kg in females. The mean (±SD) energy intake of males was 1286.8±406.7 kcal and 1338.5±475.4 kcal for females. The percentages of energy provided by carbohydrates, protein and fat were 48.2±7.3%, 16.4±4.7%, and 35.2±8.2% for males and 50.1±7.2%, 16.7±3.7% and 33.1±7.2% for females, respectively. Frailty, sarcopenia and malnutrition risks were determined among elderly living in nursing homes. Preventive approaches should be promoted and programs should be developed and implemented.
Keywords: Yaşlı; Kırılganlık; Sarkopeni; Malnütrisyon; MNA,R- MAPP; Edmonton kırılganlık Ölçeği