Z kuşağının kozmetik ürün tercihlerinde çevresel bilinç ve yeşil satın alma davranışı - Berkan, Mustafa Kayra (Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı, 2025)
İnsan var oluşundan bu yana her zaman doğayla bir bütün halinde olmuştur. Zaman içerisinde insan nüfusunun artması, ulusların yükselişi, erişimin kolaylaşmasıyla tüketime olan talep de artmıştır. Doğal kaynaklar bilinçsiz bir şekilde kullanılmış, çevreye zararlı atıklar doğaya salınmış vb. nedenlerle zamanla doğanın dengesi bozulmuş ve doğada var olan doğal kaynaklar azalmış, çevre kirliliği artmıştır. Bu durum özellikle XX. yüzyılda sürdürülebilirliğin öneminin fark edilmesine ve artmasına neden olmuştur. Zaman içerisinde bu bilinç yaygınlaşmış ve günümüzde üzerinde sıklıkla durulan, hükümet ve yerel yönetim politikası haline gelen, firmaların uyguladığı stratejilere şekil veren, tüketiciler için ise tercih nedeni olarak görülen bir parametre haline gelmiştir. Kozmetik ürünler insanın var oluşundan bu yana gelen güzelleşme, güzel görünme, başkaları tarafından beğenilme, güzel kokma vb. kendini tatmin edici nedenler ile cinsiyet, yaş, ırk vb. fark etmeksizin tüketilen bir ürün grubudur. Zamanla erişimin de kolaylaşmasıyla birlikte bu sektöre olan talep de artmıştır. Kozmetik ürün tercihlerinde Türkiye nüfusunun yaklaşık dörtte birini, dünya nüfusunun ise yaklaşık üçte birini oluşturan, diğer kuşaklara kıyasla çevresel olaylara daha duyarlı olduğu düşünülen, farkındalığı yüksek bir jenerasyon olarak görülen Z Kuşağının gösterdiği çevresel bilinci ve yeşil satın alma niyetini incelediğimiz bu çalışmamızda kozmetik ürün alışverişi yapan 411 tüketici ile anket çalışması yapılmıştır. Çevre Bilinci ve Yeşil Satın Alma Niyeti ölçeklerine faktör analizi ve güvenilirlik analizi uygulanarak ölçeklerin güvenirliği ve geçerliliği sağlanmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki korelasyon analizi ile ortaya koyulmuş ve çevre bilincinin yeşil satın alma niyetine etkisi regresyon analizi ile ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda; çevre bilincinin yeşil satın alma niyeti üzerinde pozitif yönde etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Since the existence of man, he has always been one with nature. Over time, the demand for consumption has increased with the increase in the human population, the rise of nations, and the ease of access. Natural resources have been used unconsciously, wastes harmful to the environment have been released into nature, etc. Over time, the balance of nature has been disrupted, the natural resources available in nature have decreased, and environmental pollution has increased. This situation has led to the recognition and increase of the importance of sustainability, especially in the 20th century. Over time, this awareness has become widespread and has become a parameter that is frequently emphasized today, has become a government and local government policy, shapes the strategies implemented by companies, and is seen as a reason for preference for consumers. Cosmetic products are a product group that has been consumed since the existence of man, regardless of gender, age, race, etc. for reasons such as beautification, looking beautiful, being liked by others, smelling nice, etc. and satisfying himself. With the ease of access over time, the demand for this sector has also increased. In this study, where we examine the environmental awareness and green purchasing intention of Generation Z, which constitutes approximately one-fourth of the Turkish population and approximately one-third of the world population in terms of cosmetic product preferences, is considered to be more sensitive to environmental events compared to other generations, and is seen as a highly conscious generation, a survey was conducted with 411 consumers who shop for cosmetic products. Factor analysis and reliability analysis were applied to the Environmental Awareness and Green Purchase Intention scales, and the reliability and validity of the scales were ensured. The relationship between the scales was revealed by correlation analysis, and the effect of environmental awareness on green purchase intention was revealed by regression analysis. As a result of the research; It was concluded that environmental awareness has a positive effect on green purchase intention.
Keywords: Z Kuşağı; Kozmetik; Çevre Bilinci; Yeşil Satın Alma Niyeti