Temporomandibular disfonksiyon ilişkili baş ağrısı olan hastalarda manuel tedavi ile bilişsel egzersiz terapi yaklaşımının baş ağrısı ve yaşam kalitesi üzerine etkileri - Atay, Feride (Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, 2025)
Bu çalışma temporomandibular disfonksiyon ilişkili baş ağrısı olan bireylerde Manuel Tedavi ve Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımının baş ağrısı, uyku kalitesi, depresyon, anksiyete, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçladı. Çalışmaya katılan 62 birey, randomize olarak Manuel Tedavi (MT) (n=22), Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı (BETY) (n=20) ve Kontrol Grubu (n=20) olmak üzere üç gruba ayrıldı. MT grubuna; ev egzersizi ve hasta eğitimiyle birlikte tetik nokta tedavisi, miyofasyal gevşetme, temporomandibular eklem (TME) ve servikal mobilizasyon, TME yumuşak doku mobilizasyonu, servikal bölge kaslarına germe, çiğneme kaslarına kas enerji tekniği ve oksipital, temporoparietal bölgelere gevşetme teknikleri uygulandı. BETY grubuna ev egzersizi ve hasta eğitimi ile birlikte fonksiyon odaklı gövde stabilizasyon egzersizleri, duygu durum bilgi yönetimi (dans terapi-otantik hareket) ve BETY ağrı yönetimi eğitimi verildi. Kontrol grubu ise ev egzersizi ve hasta eğitimi aldı. MT ve BETY eğitimi haftada iki gün, 45 dakika süreyle 8 hafta boyunca uygulandı. Kontrol grubundan ise haftada beş gün, günde bir kez 30-35 dk süreyle 8 hafta boyunca ev egzersizlerini yapmaları istenildi. Bireylerin demografik verileri kaydedilerek, klinik değerlendirmeler kapsamında postür analizi, servikal ve temporomandibular eklem hareket açıklığı, ağrı şiddeti (Vizüel Analog Skalası ve McGill Ağrı Ölçeği-Kısa Form) ve tetik nokta hassasiyeti incelendi. Kasların viskoelastik özellikleri MyotonPro, basınç ağrı eşiği ölçümleri ise algometre ile yapıldı. Bireylerin biyopsikososyal durumlarını değerlendirmek amacıyla, biyopsikososyal temelli bir ölçüm aracı olan Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı - Biopsychosocial Questionnairre (BETY-BQ) uygulandı. Ayrıca Çene Fonksiyon Kısıtlılık Skalası (ÇFKS), Ağız Sağlığı Etki Profili-14 (OHIP-14), Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), Boyun Özürlülük İndeksi (BÖİ), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Baş Ağrısı Etki Testi (HİT-6), Hastane Anksiyete ve Depresyon ölçeği (HADS) ve hasta memnuniyeti ölçekleri olan Hasta Memnuniyet Anketi (PSQ-18) ve Küresel Değişim Değerlendirmesi ölçeği (GROC) kullanılarak fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi değerlendirildi. 8 haftalık tedavi sonrası ve 5. ay takip değerlendirmelerinde, her üç grupta da çene, baş ve boyun bölgesindeki ağrılar, tetik nokta hassasiyeti, kasların viskoelastik özellikleri, çene fonksiyonu, servikal ve temporomandibular eklem hareket açıklığı, uyku kalitesi ve yorgunluk düzeylerinde anlamlı iyileşmeler gözlendi (p<0.05). MT grubu, 8. hafta sonunda diğer gruplara kıyasla daha belirgin iyileşme gösterdi. Ancak, 5. ay değerlendirmelerinde BETY grubunun kazanımlarının daha kalıcı olduğu ve iyileşmeler olduğu kaydedildi (p<0.05). Sonuç olarak, TMD ile ilişkili baş ağrısı olan bireylerde ağrı şiddeti, uyku kalitesi, yorgunluk, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi gibi parametrelerde BETY, uzun dönem sonuçlar yönüyle manuel tedaviye kıyasla daha kalıcı etkiler sağladı. Gelecek çalışmalarda, her iki yaklaşımın birlikte uygulanmasının uzun süreli etkileri araştırılmalıdır.

This study aimed to comparatively investigate the effects of Manual Therapyand Cognitive Exercise Therapy Approachon headache, sleep quality, depression, anxiety, fatigue, and quality of life in individuals with temporomandibular dysfunction-related headache. A total of 62 participants were randomly assigned to three groups: Manual Therapy (MT) (n=22), Cognitive Exercise Therapy Approach (BETY) (n=20), and Control Group (n=20). The MT group received home exercises and patient education alongside trigger point therapy, myofascial release, temporomandibular joint (TMJ) and cervical mobilization, TMJ soft tissue mobilization, stretching of cervical muscles, muscle energy technique for masticatory muscles, and relaxation techniques for the occipital, temporal, and parietal regions. The BETY group was provided with home exercises, patient education, along with function-focused corestabilization exercises, dance therapy-authentic movements, and pain management education. The control group received only home exercises and patient education. The MT and BETY interventions were administeredtwice weekly for 45 minutes over 8 weeks. The control group was instructed to perform home exercises five days a week, once a daily, for 30-35 minutes, over 8 weeks. Participants' demographic data were recorded, and clinical assessments included posture analysis, cervical and TMJ range of motion, pain intensity (Visual Analogue Scale and McGill Pain Questionnaire-Short Form), and trigger point sensitivity. Muscle viscoelastic properties were measured using Myoton Pro, and pressure pain threshold measurements were conducted with an algometer (Wagner Instruments). The biopsychosocial status of participants was evaluated using the Cognitive Exercise Therapy Approach – Biopsychosocial Questionnaire (BETY-BQ). Additionally, functional status and quality of life were assessed using the Jaw Function Limitation Scale (JFLS), Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Neck Disability Index (NDI), Fatigue Severity Scale (FSS), Headache Impact Test (HIT-6), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and patient satisfaction measures including the Patient Satisfaction Questionnaire Short Form (PSQ-18) and Global Rating of Change (GROC). Post-treatment evaluations at 8weeks and the follow-up assessments at 5 months revealed significant improvements in all three groups in pain levels in the jaw, head, and neck regions, trigger point sensitivity, muscle viscoelastic properties, jaw function, cervical and TMJ range of motion, sleep quality, and fatigue levels (p<0.05). The MT group showed more pronounced improvements than the other groups at the end of the 8th week (p<0.05). However, at the 5-month follow-up, The BETY group demonstrated more sustained benefits with statistically significant improvements (p<0.05). In conclusion, for individuals with TMD-related headaches, BETY provided more sustained effectson pain intensity, sleep quality, fatigue, depression, anxiety, and quality of life compared to MT in the long term. Future studies should investigate the long-term effects of combining both approaches.
Keywords: Temporomandibular disfonksiyon; baş ağrısı; manuel tedavi; biyopsikososyal