Üniversite öğrencilerinin eğitim süreçlerinde chatbot kullanımlarının benlik saygısı ve algılanan sosyal destek bakımından incelenmesi - Meşe, Murat (Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı, 2025)
Mevcut araştırma üniversite öğrencilerinin eğitim süreçlerinde teknolojik araçlardan biri olan chatbotların kullanımına ilişkin demografik değişkenlerle birlikte benlik saygısı ve algılanan sosyal desteğin rolünü incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 199 kadın 107 erkek olmak üzere toplam 306 öğrenci katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Benlik Saygısı Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Eğitimde Chatbot Kullanımaya ve Öğrenmeye Yönelik Davranışsal Niyet Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların %42'sinin kişisel bilgisayarı bulunmamaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %30'u herhangi bir chatbotu kullanmadığını belirtmiştir. Chatbot kullananların %52'si chatgpt kullanmaktadır. Chatbot kullanımına ilişkin demografik değişkenlerin, benlik saygısının ve algılanan sosyal destek inancının chatbot kullanımında sosyal etki, endişe ve öğrenmeyi geliştirmeye yönelik tutum ile olan ilişkileri hiyerarşik regresyon aracılığı ile analiz edilmiştir. Chatbot kullanımında sosyal etki faktörünü kişisel bilgisayara sahip olma ve algılanan sosyal destek inancı anlamlı olarak yordamaktadır. Algılanan sosyal destek diğer, değişkenlerle birlikte chatbot kullanımında sosyal etki faktörüne ait toplam varyansın yaklaşık olarak %7'sini açıklamaktadır. İkinci olarak yapılan hiyerarşik regresyon analizinde chatbot kullanımında endişe faktörü ile demografik değişkenler, benlik saygısı ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki incelenmiştir. Analiz sonucunda bağımsız değişkenlerin chatbot kullanımına ilişkin endişe faktörünü yordamadığı tespit edilmiştir. Üçüncü olarak yapılan hiyerarşik regresyon analizinde chatbot kullanımında öğrenmeyi geliştirmeye yönelik tutumu cinsiyet, sınıf düzeyi, kişisel bilgisayara sahip olma ve algılanan sosyal destek anlamlı olarak yordamıştır. Benlik saygısı öğrenmeyi geliştirmeye yönelik tutumu anlamlı olarak yordamamıştır. Algılanan sosyal destek diğer değişkenlerle birlikte chatbot kullanımında öğrenmeyi geliştirmeye yönelik tutuma ait toplam varyansın yaklaşık olarak %14'ünü açıklamaktadır. Araştırma sonuçları tartışılarak araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur.

The present study aimed to examine the role of self-esteem and perceived social support, along with demographic variables, in the use of chatbots for educational purposes among university students. A total of 306 students, consisting of 199 females and 107 males, participated in the study. Demographic Information Form, Self-Esteem Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and Behavioral Intention Scale for Chatbot Use in Education and Learning were used as data collection tools. Descriptive statistics indicated that 42% of the participants did not have a personal computer; 30% of the students did not use any chatbot tools. Among chatbot users, 52% used ChatGPT. The relationships between demographic variables, self-esteem, and perceived social support regarding chatbot use (social influence, anxiety, and attitude towards improving learning) were analyzed through hierarchical regression analysis. Having a personal computer and perceived social support significantly predicted the social influence factor in chatbot use. Perceived social support, along with other variables, explained approximately 7% of the total variance in the social influence factor of chatbot use. Secondly, the hierarchical regression analysis examined the relationship between the anxiety factor in chatbot use and demographic variables, self-esteem, and perceived social support. The analysis revealed that the independent variables did not predict the anxiety factor related to chatbot use. Thirdly, in the hierarchical regression analysis, gender, grade level, having a personal computer, and perceived social support significantly predicted the attitude towards improving learning in chatbot use. Self-esteem did not significantly predict the attitude towards improving learning. Perceived social support, along with other variables, explained approximately 14% of the total variance in the attitude towards improving learning in chatbot use. The research results were discussed, and recommendations were made to researchers and practitioners.
Keywords: chatbot; yapay zeka; algılanan sosyal destek; benlik saygısı; üniversite öğrencileri; gelişim dönemleri; chatgpt