Tasarım Temelli Eğitim Programının 5 yaş çocukların estetik yargı ve görsel algı becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi - Erdoğan, Sümeyra (Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı, 2025)
Bu araştırmanın temel amacı, Tasarım Temelli Eğitim Programı'nın çocukların estetik yargı ve görsel algı beceri gelişimleri üzerindeki etkisini incelemektir. Nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem deseniyle yürütülen deneysel çalışmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Muğla ili Fethiye ilçesinde bulunan bağımsız anaokuluna devam eden 60-72 ay aralığındaki 34 çocuk oluşturmaktadır. Araştırma deney (17 çocuk) ve kontrol (17 çocuk) gruplarından oluşmaktadır. Araştırmada veriler; Taylor-Helmstadler Çift Karşılaştırmalı Estetik Yargı Ölçeği (THPC), Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi, Çocuk ve Aile Tanıma Formu, Demografik Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Ayrıca çalışma, Öğretmen ve Aile Görüşmelerinden elde edilen nitel verilerle desteklenmiştir. Çalışmada gruplara öntestler uygulandıktan sonra deney grubuna 8 hafta boyunca Tasarım Temelli Eğitim Programı uygulanmış, 8 haftanın sonunda her iki gruba da sontestler tekrarlanmış, deney grubunun aile ve öğretmen görüşmeleri gerçekleştirilmiş ve 2 hafta sonra kalıcılık testleri yine her iki gruba da uygulanarak veri toplama süreci sonlandırılmıştır. Deneysel işlemin analizlerinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Araştırma verileri "T testi", "2X3 ANOVA", "Friedman" testleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda Taylor-Helmstadter Çift Karşılaştırmalı Estetik Yargı Ölçeği puanlarında deney grubunun sontest ve kalıcılık testlerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış belirlenmiştir. Frostig Görsel Algı Testinin Göz-Motor Koordinasyonu ve Mekânsal İlişkilerin Algılanması alt boyutlarında da deney grubu lehine anlamlı fark saptanmıştır. Bu alt boyutlarda elde edilen etki büyüklükleri orta ile yüksek düzey arasında değişmektedir. Şekil-Zemin Ayrımı, Şekil Sabitliği ve Mekânda Konumun Algılanması boyutları için deney ve kontrol grupları arasında başlangıçta fark bulunmasına karşın, deneysel işlem sonucunda bazı durumlarda istatistiksel olarak anlamlı artış olsa da etki büyüklükleri ve kalıcılık düzeyleri alt boyuta göre farklılık göstermiştir. Araştırmanın nitel bulguları, nicel bulgularını destekler niteliktedir.

The main purpose of this research is to examine the effect of the Design-Based Education Program on the development of children's aesthetic judgment and visual perception skills. The experimental study, which was conducted with a mixed method design in which quantitative and qualitative data collection methods were used together, consisted of 34 children aged 60-72 months who were attending an independent kindergarten in the Fethiye district of Muğla province in the 2023-2024 academic year. The research consisted of experimental (17 children) and control (17 children) groups. The data in the study were obtained using the Taylor-Helmstadler Paired Comparative Aesthetic Judgment Scale (THPC), Frostig Developmental Visual Perception Test, Child and Family Identification Form, Demographic Information Form. In addition, the study was supported by qualitative data obtained from Teacher and Family Interviews. In the study, after applying pretests to the groups, Design Based Education Program was applied to the experimental group for 8 weeks, at the end of 8 weeks, posttests were repeated to both groups, family and teacher interviews of the experimental group were conducted and 2 weeks later, permanence tests were applied to both groups and the data collection process was concluded. SPSS 25 package program was used in the analyses of the experimental process. The research data were analyzed using "T test", "2X3 ANOVA", "Friedman" tests. As a result of the research, a statistically significant increase was determined in the posttest and permanence tests of the Taylor-Helmstadter Paired Comparison Scale of Aesthetic Judgement scores of the experimental group compared to the control group. A significant difference was also determined in favor of the experimental group in the Eye-Motor Coordination and Perception of Spatial Relationships sub-dimensions of the Frostig Visual Perception Test. The effect sizes obtained in these sub-dimensions ranged from medium to high levels. Although there were differences between the experimental and control groups for the dimensions of Figure-Ground Separation, Figure Constancy and Perception of Position in Space at the beginning, the effect sizes and permanence levels differed according to the sub-dimension, although there was a statistically significant increase in some cases as a result of the experimental process. The qualitative findings of the study support the quantitative findings.
Keywords: okul öncesi; estetik yargı; görsel algı; tasarım