Şanlıurfa kent merkezinde kabaltılar üzerine tipolojik bir değerlendirm - Büyükkırcalı, Muhammet (Hasan Kalyoncu Üniversitesi, 2019)
Mimaride bir örtü sistemi olan ‘‘tonoz’’ kelimesinin Urfa mimari terimler sözlüğündeki karşılığı ‘‘kab’’ dır. Urfa’da ‘‘Kab Ev’’ denildiğinde ‘‘tonozlu oda’’ kastedilir. Bu nedenle ‘‘kabaltı’’ denildiğinde tonoz altındaki geçit kastedilmektedir. Bir bakıma kamusal bir bakıma özel olan alanlardan oluşan kabaltılar ;. Sokak içerisinde gölge, serinleme ve yağmurdan korunma, çıkmaz sokakların önüne geçerek sokak akışkanlığı sağlama ve yapılar arasında geçişi sağlamak amacıyla Dünya’nın farklı bölgelerinde farklı şekilde uygulanmıştır. Bol ve çeşitli miktarda uygulamaların görüldüğü kentlerden biri de Şanlıurfa’dır. Şanlıurfa Tarihi Kent dokusu içerisinde geleneksel konut mimarisinin ve sokak dokusunun bir öğesi olan kabaltılar tezimizin odak noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışma ile Şanlıurfa Koruma Amaçlı İmar Planı, Kentsel Sit Alanı Sınırları içerisinde, yerel mimari öğesi olan 28 adet tescilli kabaltı yapısının rölöve çizimleri oluşturulmuş, tipolojik incelemeleri yapılmıştır. Ülkemiz ve dünya üzerindeki benzer yapı elemanı örneklerine yer verilmiştir. Urfa tarihi kent dokusu içerisinde yer alan kabaltıların belgelenerek gelecek kuşaklara aktarımı hedeflenmiştir..
Keywords: Şanlıurfa Tarihi şehiri; Kab; kabaltı; tipoloji kantarma; abbara; mimari