Geliştirilen genel yetenek testinin psikometrik özelliklerinin klasik test kuramı ve madde tepki kuramına göre incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada 12-13 yaş grubu çocuklarına yönelik genel yetenek testi geliştirme süreci gerçekleştirilerek, teste ait psikometrik özellikler klasik test kuramı (KTK) ve madde tepki kuramına (MTK) göre incelenmiştir. Testin kullanım amacı, bireyler hakkında eğitim kararları verme ve yetenekleri ölçüsünde yöneltme amacıyla geliştirilmiştir. Temel araştırma niteliğindeki bu araştırmayla Crocker ve Algina'nın test geliştirme süreci kullanılarak her iki kuramın gereklilikleri karşılanmıştır. Cattell-Horn-Carroll kuramının yetenek faktörlerini ölçmeye yönelik olan Stanford-Binet ve Weschler ölçeklerine ait tanımlayıcı bilgiler ve madde örnekleri incelenerek hedef ölçüm/yeterlik ifadeleri belirlenmiştir. Testin kapsam geçerliğinin sağlanmasında hem hedef ölçüm/yeterlik ifadelerinin belirlenmesi hem de maddelerin yazılması sürecinde uzman görüşlerine başvurulmuş; ayrıca belirtke tabloları hazırlanmıştır. Deneme formlarında her bir hedef ölçüm/yeterlik ifadesini ölçmek için 24 adet çoktan seçmeli madde yazılmıştır. Deneme uygulaması tabakalı örneklem yöntemi kullanılarak, 5 ve 6. sınıflarda öğrenim gören 1411, nihai uygulama 642 öğrenciyle gerçekleşmiştir. Elde edilen verilerin analizi ile KTK'ye göre madde istatistikleri ile MTK'ye göre kestirilen madde parametreleri, madde bilgi fonksiyonları değerlendirilerek her iki kuramın gerekliliğini sağlayan 96 maddenin seçilmesiyle nihai test oluşturulmuştur. Nihai test uygulanarak testen elde edilen veriler ITEMAN ve IRTPRO programları kullanılarak analiz edilmiştir. Geliştirilen genel yetenek testinin psikometrik özellikleri belirlenmeden önce kuramlara ilişkin varsayımlar incelenmiş, elde edilen verilerin normal dağılım özelliği gösterdiği, alt testlere ilişkin yapının tek boyutlu olduğu dolayısıyla yerel bağımsız olduğu görülmüştür. Geliştirilen testin güvenirliği iki kurama göre de incelenmiştir. KTK'ye göre testin güvenirliği KR-20 güvenirlik katsayısı ile incelenmiştir. Sözel, sayısal, görsel-uzamsal yetenek alt testleri ve tüm maddeler üzerinden elde edilen KR-20 güvenirlik katsayısı sıra ile 0.84, 0.90, 0.85 ve 0.94 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin MTK'ye göre güvenirliği test ve madde bilgi fonksiyonları incelenmiştir. Test bilgi fonksiyonu değerleri incelendiğinde, alt testlerin orta yetenek düzeyleri için daha fazla bilgi verdiği, bu düzeylerde az hata ile ölçme yapıldığı görülmektedir. Marjinal güvenirlik katsayısı oldukça yüksek bulunarak alt test puanlarının güvenilir olduğu yorumu yapılmıştır. Sonuç olarak yapılan istatistiksel analizler, 12-13 yaş çocuklarının genel yetenek düzeylerinin belirlenmesinde kullanılabilecek psikometrik özelliklere sahip bir test olduğunu ortaya koymaktadır.