Üstün yetenekli lise öğrencilere uygulanan kariyer psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli lise öğrencilerine uygulanan kariyer psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerini derinlemesine incelemektir. Bu amaçla araştırma yöntemi olarak, nitel araştırma deseni olan ve bir olguyu içeren bireysel deneyimleri, tümevarımsal bir genellemeye amaçlayan olgu alınarak, olgu bilim çalışması olarak oluşturulmuştur. Araştırma verileri, konu alanında uzman görüşleri alınarak hazırlanmış görüşme formları ile toplanmıştır. Görüşmeye katılan on psikolojik danışmandan beşi, üstün yetenekli öğrencilerin kayıtlı olduğu; BİLSEM'de görevli psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri 2022 Haziran ve 2022 Temmuz aylarında toplanmıştır. Katılımcıların görüşmeleri sonucunda elde edilen veriler, "MaxQDA-22" programı ile içerik analizi yöntemi ile kodlamalar yapılmıştır. Üstün yetenekli öğrencilerine uygulanan kariyer psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin "yapılan çalışmalar", "karşılaşılan sorunlar", "ihtiyaçlar" ve "öneriler" olarak dört ana temada incelenmiştir. Sonuç olarak, uygulamaları içeren bulgular da tercih danışmanlığı, akademik çalışmalar, müşavirlik hizmetleri, eğitsel danışmanlık, kariyer danışmanlığı, sınav kaygısı ile baş etme uygulamalarının ortak kodlar olarak tespit edilmiştir. Karşılaştıkları sorunlar temasına ait bulgularda ise, gelecek kaygısı, akademik sorunlar, materyal eksikliği ve güdülenme ortak kodların olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin kariyer tercihlerinin belirlenmesinde, gelecek kaygısından yoğun olarak ifade edilmiştir. Öğrencilerin yetenek ve özelliklerine göre ihtiyaç duydukları kariyer psikolojik danışmanlığı ve rehberliği çalışmalarının, istihdam, dolaylı öğrenme/model alma, aile-toplum desteği, yeteneklerine uygun meslek tercihi, uygulama alanı konularında ihtiyaçların olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcılara göre, kariyer psikolojik danışmanlık ve rehberlik uygulamalarının daha kaliteli olması için önerdikleri çalışmalar ise; ek puan/destek, materyal/maddi destek, istihdam, hizmet içi eğitim, uygulama alanı, pdr normu ve aile desteği olarak ifade etmişlerdir. Bu boyutlardan; istihdam, aile desteği, hizmet içi eğitim ve pdr normu ihtiyaçlarının daha fazla olduğu göze çarpmaktadır.The aim of this research is to examine the career psychological counseling and guidance services applied to gifted students in depth. For this purpose, it is an inductive generalization that was created as a school psychological science (phenomenology) study as a research method, working in theories where gifted students are educated, aiming at an inductive generalization by taking individual experiences, which is a qualitative research design. Interview forms were prepared in order to interview with expert opinion consultants in this subject area of the research. Five of the ten psychological counselors who participated in the interview are the counselors responsible for the information that gifted students are registered and 'K'; Abbreviated as 'N' for five counselors working at other high school institutions. The data of the research were collected in June 2022 and July 2022. The data obtained as a result of the interviews with the participants were coded with the "MaxQDA-22" program using the content analysis method. As a result, career counseling and guidance services applied to gifted students were examined under four main themes as "work done", "problems encountered", "needs" and "recommendations". According to this review; In the findings of the applications, preference counseling, academic studies, counseling services, educational counseling, career counseling, coping with exam anxiety were determined as common codes. It was determined that the common codes of future anxiety, academic problems, lack of material and motivation were found in the findings related to the theme of the problems they encountered. In determining the career preferences of the students, the concern for the future has been intensely expressed. It has been stated that career psychological counseling and guidance works that students need according to their abilities and characteristics include employment, indirect learning/modelling, family-society support, career choice and application areas suitable for their abilities. The studies they recommend for a higher quality career counseling and guidance practices compared to the participating teachers; additional points/support, material/material support, employment, in-service training, application area, pdr norm and family support. Of these dimensions; It is seen that the needs for employment, family support, in-service training and pdr norms are higher.