Kentsel mekânın yaşanabilirlik bağlamında değerlendirilmesi; Şahinbey, Gaziantep örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Gaziantep İli, Şahinbey İlçesindeki mahalle düzeyinde yaşanabilirlik düzeyinin irdelenmesidir. Şahinbey, yaklaşık 950 bin nüfusla Türkiye'nin üçüncü, Gaziantep'in ise en büyük ilçesidir. Tarihi Gaziantep şehir dokusunun önemli bir bölümü Şahinbey ilçe sınırlarındadır. İlçe Gaziantep'in sanayileşme sürecinde en çok göç alan bölgesi olmuştur. Dolayısıyla geçmişten günümüze çarpık kentleşme sorunlarının önemli etkilerinin görüldüğü yerler arasındadır. Günümüzde mahalleler arasında yaşanabilirlik açısından önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bu çalışma, araştırma tasarımı açısından betimleyici araştırma grubu içerisinde yer alır. Şahinbey ilçesi kapsamında mahalle düzeyinde yaşanabilirlik bağlamında durum tespiti ve analizi yapılmaktadır. Araştırma Yöntemi, niceliksel yaklaşım çerçevesinde geliştirilmektedir. Bu çerçevede yaşanabilirlik bağlamında geliştirilen bazı göstergelerin elde edilen sayısal analizlerle karşılaştırmalı olarak incelenmesine dayanmaktadır. Bu göstergeler yoğunluk, kamusal alan kalitesi, erişebilirlik, çeşitlilik ve ulaşılabilirlik ölçütlerinden elde edilmiş sayısal verilere bağlı olarak geliştirilmektedir. Araştırmanın yöntem kurgusu iki aşamadan meydana gelmektedir. İlk aşamasında imar planı ve haritalar aracılığı ile elde edilen niceliksel veriler mahalle düzeyinde detayda irdelenmektedir. İkinci aşamada bu veriler puanlama yaklaşımı ile değerlendirilerek bilişsel haritalar üzerine aktarılmaktadır. Araştırmanın temel materyalleri, Şahinbey İlçesi Sayısal Planı üzerinden elde edilen niceliksel verilerden oluşmaktadır. Bununla birlikte örneklem alana ilişkin imar planı, hâlihazır haritası, çalışma alanındaki görsel ögeler ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği diğer materyaller olarak kullanılmıştır. Araştırma sonunda Şahinbey ilçe bütününde mahalle düzeyinde yaşanabilirlik indeksi oluşturularak sınıflandırılmaktadır. Elde edile bulgular kentin doğu ve batı mahalleleri arasında önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Yapılan çalışma, yapılacak olan yeni planlama ve kamusal yatırımlar için bir analitik çalışma sunarken, farklı yerleşmeler için de niceliksel ve uygulanabilir bir yöntem geliştirmektedir.