BANKACILIK KANUNU’NUN 62. MADDESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ, UYGULAMA ALANI VE MÜLKİYET VE MİRAS HAKKI YÖNÜNDEN ANAYASA’YA AYKIRILIĞI SORUNU

Abstract

“Bankacılık Kanunu’nun 62. maddesinin HukukîNiteliği, Uygulama Alanı ve Mülkiyet ve Miras HakkıYönünden Anayasa’ya Aykırılığı Sorunu”5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 62. maddesi,mevduatın zamanaşına uğraması ile ilgili bir hükümiçermektedir. Hüküm şöyledir: “Bankalar nezdlerindekimevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sa- hibinin en son talebi, işlemi, herhangi bir yazılı talimatıtarihinden başlayarak on yıl içinde aranmayanlar za- manaşımına tâbidir. Zamanaşımına uğrayan her türlümevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar banka ta- rafından hak sahibine ulaşılamaması hâlinde, yapılacakilânı müteakiben Fona gelir kaydedilir. Bu maddeninuygulanması ile ilgili usûl ve esaslar Kurulca belirlenir”.Görüldüğü gibi, aranmayan mevduat ve diğer değerler,belli bir ilan sürecinden sonra TMSF’ye intikal etmektedir.Anayasa’nın 35. maddesine göre, herkes mülkiyetve miras hakkına sahiptir ve bu haklar ancak kamu yararıamacı ile ve kanunla sınırlanabilir. Ayrıca mülkiyethakkının kullanımı toplum yararına aykırı olamaz. İştebu noktada, 10 yıllık bir süreçte aranmayan mevduat vediğer değerlerin, devletin mülkiyetine geçmesi ve mudininbu alacaklarını talep hakkından yoksun kalması,kanımızca Anayasa’nın bu hükmüne aykırıdır. Avrupaİnsan Hakları Mahkemesi, borçlar hukuku anlamındabir alacak hakkı niteliğindeki mevdautı, sözleşme ve Ek1 nolu Protokol çerçevesinde mülkiyet hakkı kapsamındadeğerlendirmektedir. Sorun on yıllık sürenin kısalığındanziyade, bu süreçten sonra bir ara dönem (30, 50veya 100 yıl gibi) öngörülmeden, bankalarda unutulanmevduat ve diğer değerlerin Devletin mülkiyetine geçmesidir.Kuşkusuz bankalarda unutulan mevduat için biryasal düzenleme yapılması zorunludur. Ancak bunundiğer bazı ülkelerde olduğu gibi, belli bir süreden sonra(muhtemelen mirasçısı da kalmayacak bir zaman sonra)Devlete intikal ettirilmesi ve orada dahi belli bir amaçiçin kullanılması önerilir. Oysa bu haliyle düzenleme,mülkiyet hakkına doğrudan müdahale niteliğindedir.Çözüm olarak ya yasama organının hükmü yeniden elealması, ya da yerel mahkemeler veya Yargıtay’ın, konuyuAnayasa Mahkemesi’ne intikal ettirmesi ve olası bir iptalkararından sonra da yasama organının, hükmü yenidendüzenlemesi gerekmektedir.

Article 62 of Banking Law numbered 5411 includes a provision related to bank deposits subject to prescription.The provision is as follows: “The deposits, participationfunds, bailed goods or receivables at banks that has notbeen claimed by their owners within ten years followingthe latest request, transaction and written directiveof their owners, shall be subject to prescription. Anydeposit, participation fund, bailed goods and receivablethat have been subjected to prescription shall beregistered income for the Fund, following the publicationof the announcement, if the bank cannot contact theowners of such. The principles and procedures applicableto the enforcement of this article shall be determined bythe Board”. As it is seen, unclaimed bank deposits andother assets pass to “The Savings Deposit InsuranceFund” after a certain announcement process. Accordingto Article 35 of the Constitution, everybody has propertyright and inheritance right, and such rights can onlybe limited for the purpose of public interest and by law.Furthermore, use of property right cannot be contrary topublic interest. At this point, in our opinion, it is contraryto the abovementioned provision of the Constitution,when bank deposits and other assets unclaimed in aperiod of 10 years pass to the State’s ownership and thedepositor deprives of the right to claim such receivables.European Court of Human Rights considers that a bankdeposit -in the nature of the right to claim receivablewithin the meaning of Law of Obligations- is in thescope of property right within the framework of theEuropean Convention on Human Rights and Protocol1. Here, the problem is not brevity of ten years, but itrather lacks an interim period (such as 30 years, 50 yearsor 100 years and etc.) after this process to be foreseento pass unclaimed bank deposits and other assets tothe State’s ownership. Beyond any doubt, a legislativeregulation must be made for unclaimed bank deposits.It is recommended for the State to pass unclaimed bankdeposits or to use them for a certain purpose after adefinite period (conceivably after a time when there willno longer be an inheritor), as it is applied in some othercountries. However, the regulation, as is, constitutes adirect intervention on property right. As a solution, eitherthe State’s legislature should reconsider the provision, orlocal courts or Supreme Court of Appeals should forwardthe issue to the Constitutional Court and the State’slegislature should reregulate the provision following aprobable decision of annulment.