İlköğretim çağındaki çocukların sağlıklı yeme öz-yeterliliklerinin, Akdeniz diyetine uyumlarının ve beslenme durumlarının araştırılması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim çağı çocuklarının sağlıklı yeme öz yeterliliklerini, Akdeniz diyetine uyumlarını ve beslenme durumlarını inceleyerek sağlıklı beslenmeye yönelik farkındalık oluşturmaktır. Çalışma, Malatya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı 3 ortaokul ve 3 ilkokulda, yaş ortalaması 10,5±0,63 olan 300 ( %55,0 kız, %45,0 erkek) öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerden genel bilgiler, 24 saatlik besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, boyun çevresi, üst orta kol çevresi) toplanmıştır. Ayrıca Akdeniz Diyeti Uyum İndeksi (KIDMED), Sağlıklı Yeme Öz Yeterlilik Ölçeği (SYÖYÖ), Sağlıklı Yeme ile İlgili Aile Desteği Ölçeği (ADÖ) ve Çocuk Fiziksel Aktivite Anketi (PAQ-C) uygulanmıştır. Çocukların günlük enerji tüketimi önerilenin %68,1'ini karşılamaktadır. Protein, E vitamini, riboflavin, B6 vitamini, folat, kalsiyum, magnezyum, demir ve çinko gereksinimleri karşılanmamıştır. BKİ'si normal olan kız ve erkek çocuk oranı sırasıyla %48,5 ve %54,8'dir. Akdeniz diyetine uyumu geliştirilmesi gerekenlerin oranı %56,4, uyumu iyi olanların oranı %21,5'tir. KIDMED puanı, SYÖYÖ ve ADÖ ile pozitif ilişkilidir (p<0,05). SYÖYÖ puanı kızlarda 13,7±3,43, erkeklerde 13,8±3,56'dır. Babası işçi olan çocukların SYÖYÖ puanı, babası memur olanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Babasının lisansüstü eğitimi olan çocuklarda SYÖYÖ puanı daha düşüktür (p<0,05). ADÖ puanı ortalaması kızlarda 11,4±2,25, erkeklerde 11,3±2,23 olup fark anlamsızdır (p>0,05). Erkeklerin fiziksel aktivite düzeyi kızlardan daha yüksektir (p<0,05). Annesi memur olan çocukların fiziksel aktivite düzeyleri, annesi ev hanımı olanlara göre daha yüksektir (p<0,05). ADÖ puanı arttıkça fiziksel aktivite düzeyi de artmaktadır (p<0,05). Sonuç olarak, çocukların beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının iyileştirilmesi bireysel, ailesel ve toplumsal boyutları ile incelenmelidir.

The aim of this study was to raise awareness about healthy eating by examining the healthy eating self-efficacy, compliance with the Mediterranean diet and nutritional status of primary school children. The study was carried out with 300 students (55.0% female, 45.0% male) with an average age of 10.5±0.63 years in 3 secondary schools and 3 primary schools affiliated to Malatya Provincial Directorate of National Education. General information, 24-hour food consumption record and anthropometric measurements (body weight, height, neck circumference, upper middle arm circumference) were collected from the students. In addition, the Mediterranean Dietary Adaptation Index (KIDMED), the Healthy Eating Self-Efficacy Scale (HSEQ), the Family Support for Healthy Eating Scale (FSS) and the Physical Activity Questionnaire for Children (PAQ-C) were administered. Daily energy consumption of the children met 68.1% of the recommended daily intake. Protein, vitamin E, riboflavin, vitamin B6, folate, calcium, magnesium, iron and zinc requirements were not met. The proportion of girls and boys with normal BMI was 48.5% and 54.8%, respectively. The proportion of those whose adherence to the Mediterranean diet needed to be improved was 56.4% and the proportion of those with good adherence was 21.5%. The KIDMED score was positively correlated with the HSEQ and FSS (p<0.05). The HSEQ score was 13.7±3.43 in girls and 13.8±3.56 in boys. The HSEQ score of children whose fathers were labourers was higher than those whose fathers were civil servants (p<0.05). Children whose fathers had postgraduate education had a lower HSEQ score (p<0.05). The mean FSS score was 11.4±2.25 in girls and 11.3±2.23 in boys and the difference was not significant (p>0.05). The physical activity level of boys was higher than that of girls (p<0.05). Physical activity levels of children whose mothers were civil servants were higher than those whose mothers were housewives (p<0.05). The physical activity level increased with the increase in the FSS score (p<0.05). In conclusion, improvement of nutrition and healthy living habits of children should be analysed with individual, familial and social dimensions.