Özkontrol üstbilişleri ile erteleme arasındaki ilişkide özkontrolün aracı rolü

Abstract

Bu çalışma Bürgler ve arkadaşları tarafından geliştirilen Öz kontrol Üst bilişleri Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesi ve öz kontrol üst bilişlerinin erteleme ile olan ilişkisinde öz kontrolün aracı rolünü incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma yaşları 18-58 arasında değişen 398 kişi ile yürütülmüştür. Yordayıcı geçerlik analizlerinin yapılması için Çok Boyutlu Kısa Öz Kontrol Ölçeği, Kısa Erteleme Ölçeği ve Barrat Dürtüsellik Ölçeği kullanılmıştır. Öz kontrol üst bilişlerinin en güçlü yordayıcısı öz kontrol olmakla birlikte, erteleme ve dürtüselliği de yordadığı gösterilmiştir. Ölçeğin güvenilirlik analizleri Cronbach’s Alfa, test-tekrar test güvenirliği ve madde-toplam korelasyonları kullanılarak yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizine göre ölçeğin 12 maddeli yapısının iyi uyum göstermiştir. Ölçeğin toplamda ve her iki boyutta güvenilirlik düzeyi .80'in üzerindedir. Sonuç olarak, ölçek Türkiye'de yürütülen araştırmalarda kullanım için geçerli ve güvenilirdir. İkinci aşamada aracılık etkisinin incelenmesi için, Genel Erteleme Ölçeği Kısa Formu, Öz Kontrol Üst bilişleri Ölçeği ve Kısa Çok Boyutlu Öz Kontrol Ölçeği uygulanmıştır ve SPSS ve AMOS programları aracılığıyla veriler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre Öz kontrol, Öz Kontrol Üst Bilişleri ile Erteleme arasındaki ilişkide öz kontrol tam aracı etkiye sahiptir. Elde edilen bulgular, literatürde yer alan verilere dayalı olarak tartışılmıştır.

This study was conducted to adapt the Metacognition in Self-Control Scale developed by Bürgler and colleagues to Turkish, to test its validity and reliability, and to examine the mediating role of self-control in the relationship between metacognition in self-control and procrastination. The study was conducted with 398 individuals aged between 18 and 58. Multidimensional Brief Self-Control Scale, Brief Procrastination Scale, and Barrat Impulsivity Scale were used to conduct predictive validity analyses. Although self-control is the strongest predictor of metacognition in self control, it has been shown that it also predicts procrastination and impulsivity. Reliability analyses of the scale were conducted using Cronbach's Alpha, test-retest reliability, and item-total correlations. According to confirmatory factor analysis, the 12-item structure of the scale showed good fit. The reliability level of the scale in total and in both dimensions is over .80. As a result, the scale is valid and reliable for use in studies conducted in Turkey. In order to examine the mediation effect in the second stage, General Procrastination Scale Short Form, Self-Control Metacognitions Scale and Short Multidimensional Self-Control Scale were applied and data were analyzed through SPSS and AMOS programs. According to the findings, self-control has a full mediating effect in the relationship between metacognition in self control and procrastination. The findings were discussed based on the data in the literature.