İş Yaşam Dengesi Ve İş Yaşam Dengesinin Çalışan Verimliğliği Üzerine Etkileri: İstanbul İli Kağıthane İlçesi Lise Ve Dengi Okul Öğretmenleri Üzerinde Bir Alan Araştırması

Abstract

Kendimizin ve ailemizin ihtiyaçlarını karşılamaktan başlayıp bir çok yönüyle bize kişisel tatmin ve özgüven sağlayan ve dünyada bir iz bırakma imkanı veren çalışma hayatı her geçen gün toplam zaman ve enerjimizden daha fazlasını talep eder duruma gelmiştir. Çalışanların çalışma sürelerine, yaşlarına, kariyer hedeflerine ve ailelerindeki dönemsel gelişmelere göre işlerinin ve özel yaşamlarının önceliği değişmektedir. Ortalama insan ömrünün yükselmesine paralel emeklilik yaşının da yükselmesiyle hayatlarının büyük bölümünü ev dışında çalışarak geçirecek insanların iş yaşamlarının özel ve aile yaşamlarıyla uyumlu olarak yürütülmesi zorunluluk olmuştur. Bu sayede iş yaşamında yetenekleri değerlendirilen insan kaynağı, ülke ekonomisi için itici bir güç olurken kendine ve ailesine yeterli zamanı ayırabildiği için sosyal dokuyu da güçlendirebilecektir. Bu çalışmanın amacı; iş-yaşam dengesinin unsurlarını belirleyerek, bunların çalışan verimliliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu tezin temel savı, çalışma hayatına ve çalışan davranışlarına ilişkin yaşanan sorunları azaltmanın ve verimliliğin düşmesine engel olmanın işi ve yaşamı dengelemekle mümkün olacağı düşüncesine dayandırılmıştır. Kurumlar ihtiyaç duyduğu niteliğe sahip çalışanları elinde tutmak ve verimli kılmak için onların çalışma dışı zamanına göre çalışma şekil ve süreçlerini dizayn etmeye başlamıştır. Araştırma neticesinde çatışma, iş doyumu ya da iş tatmini, personel güçlendirme ve esnek çalışmayla ilgili yapılan araştırmalar içinde iş-yaşam dengesine ilişkin bilgilere ulaşılmakla birlikte, ülkemizde doğrudan bu kavrama ilişkin çalışmaların yeterli miktarda olmadığını görülmüştür. Çalışmanın birinci bölümünde konuyla ilgili temel kavramlar ve kuramsal çerçeve ortaya koyulduktan sonra ikinci bölümde eleştirel bir bakışla alanda yapılmış çalışmalar irdelenerek araştırma soruları ve hipotezler oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde ise bir ve ikinci bölümde yapılan çalışmaya bağlı olarak geliştirilen ölçek seçilen örneklem üzerinde tatbik edilmiştir. Çalışmanın bu alanda küçük bir boşluğu doldurması ve yeni çalışmalara dair fikir vermesi ümit edilir.