Üniversite öğrencilerinin beslenme durumunun, akdeniz diyet kalite indeksinin ve gıda beslenme okuryazarlığının araştırılması

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Gaziantep Hasan Kalyoncu Üniversitesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin beslenme durumlarını, Akdeniz diyetine uyum ve gıda beslenme okuryazarlığı durumlarını araştırmak, bu parametreler arasındaki ilişkileri incelemek ve öğrencilerde bu konularda farkındalık oluşturmaktır. Araştırma, Hasan Kalyoncu Üniversitesi'nde eğitim gören rastgele seçilen %44,8'i erkek ve %55,2'si kadın olmak üzere 210 gönüllü üniversite öğrencisi ile yapılmıştır. Yüz yüze uygulanan soru kağıdı ile öğrencilerden genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı), fiziksel aktivite yapma durumları, 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmıştır. Ayrıca Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) ve Gıda Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (GBOY) uygulanmıştır. Öğrencilerin yaş ortalaması 21,35±1,86 yıldır. Beden kütle indeksi (BKİ) erkeklerde 24.81±3.68 kg/m², kadınlarda ise 21.96±3.48 kg/m²'dir (p<0.05). Öğrencilerin %65,2'si normal BKİ'ye (≥18.5-<24,9 kg/m²) sahiptir. Erkek öğrencilerin %58,6'sı kadın öğrencilerin %84,5'i sigara içmemektedir. Ortalama Fiziksel Aktivite Düzeyi (PAL) değeri 1.81±.26 olup, öğrencilerin %37.7'si hafif, %37.6'sı orta aktivite düzeyindedir. Erkek öğrenciler protein, niasin, B12, fosfor ve iyot dışındaki besin öğeleri ile enerji gereksinmelerini karşılayamamaktadır. Kadın öğrenciler ise, niasin ve fosfor gereksinmelerini karşılamış, enerji ve diğer besin ögesi gereksinmelerini karşılayamamıştır. Öğrenciler arasında Akdeniz diyetine uyumu düşük, orta ve iyi olanların oranı sırasıyla %33.3, %54.3 ve %12.4' dür. Öğrencilerin %52,9'unun GBOY bilgi düzeyi yetersiz, %40.0'ının GBOY tutum düzeyi yetersiz, %45,2'sinin GBOY davranış düzeyi sınırlıdır. Öğrencilerin Akdeniz diyetine uyum düzeyleri arttıkça gıda beslenme okuryazarlığı tutum ve davranış düzeyleri de anlamlı şekilde artmaktadır. (p<0.05). Öğrenciler sağlıklı beslenme ve beslenme sağlık etkileşimleri konusunda eğitilerek bilinçlendirilmeli, sağlıklı beslenme davranışları edinmeleri sağlanmalıdır.The aim of this study is to investigate the nutritional status, adherence to the Mediterranean diet and food nutrition literacy of students studying at Gaziantep Hasan Kalyoncu University, to examine the relationships between these parameters and to build awareness among students regarding these aspects. The research was conducted with 210 randomly selected volunteer university students, 44.8% male and 55.2% female, studying at Hasan Kalyoncu University. With the face-to-face questionnaire, general information, eating habits, anthropometric measurements (height, body weight, physical activity status, 24-hour food consumption record) were obtained from the students. Additionally, Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) and Food Nutrition Literacy Scale (GBOY) were gathered. The average age of the students is 21.35±1.86 years. Body mass index (BMI) is 24.81±3.68 kg/m² in men and 21.96±3.48 kg/m² in women (p<0.05). 65.2% of the students, 58.6% of male students and 84.5% of female students do not smoke. Average Physical Activity Level (PAL) value is 1.81±.26. 37.7% of the students are engaged in light activity level and 37.6% are in medium activity. Male students cannot meet their energy needs with nutrients other than protein, niacin, B12, phosphorus and iodine. Female students, on the other hand, meet their niacin and phosphorus needs and cannot meet their energy and other nutritional needs. The rates of students with low, moderate and good compliance with the Mediterranean diet are 33.3%, 54.3% and 12.4%, respectively. 52.9% of the students have insufficient GBOY knowledge level, 40.0% have insufficient GBOY attitude level, and 45.2% have limited GBOY behavior level. As students' adherence levels to the Mediterranean diet increase, their food nutrition literacy attitude and behavior levels also increase significantly (p<0.05). Students should be educated and their awareness levels of healthy nutrition and nutrition-health interactions should be improved, and they should be encouraged to acquire healthy nutrition behaviors.