Özel yetenekli ve normal gelişim gösteren ortaokul öğrencilerinin sosyal beceri düzeyleri ile algıladıkları ebeveyn tutumları arasındaki ilişki

Abstract

Bu araştırmanın amacı özel yetenekli olarak tanılanmış ortaokul öğrencilerinin sosyal beceri düzeylerinin normal gelişim gösteren akranlarından farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konması ve sosyal beceri düzeyleri ile algılanan ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Karabük ilinde eğitim gören 329 normal gelişim gösteren ortaokul öğrencisi ile Karabük ve Zonguldak illerindeki Bilim ve Sanat Merkezlerinde eğitim gören 200 özel yetenekli ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler Anne Baba Tutum Ölçeği, Sosyal Beceri Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde İlişkisiz Örneklemler T Testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda algılanan anne baba tutumunun kabul/ilgi ve kontrol/denetleme alt boyutlarının özel yetenekli olma durumuna göre farklılaşmadığı, özel yetenekli çocukların algıladıkları psikolojik özerklik düzeyinin normal gelişim gösteren çocuklarınkinden daha düşük olduğu görülmüştür. Özel yetenekli öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinin, normal gelişim gösteren öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinden daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hem özel yetenekli hem de normal gelişim gösteren öğrencilerin sosyal beceri düzeyleri ile algılanan ebeveyn tutumlarından kabul/ilgi ve kontrol/denetleme boyutu arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Sosyal beceri düzeyleri ile algılanan ebeveyn tutumlarından psikolojik özerklik boyutu arasındaki ilişki incelendiğinde ise değişkenler arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır. Sosyal beceriyi sırasıyla ebeveynlerin kabul/ilgi ve kontrol/denetleme tutumları ile özel yeteneklilik yordamaktadır. Tüm bu bulgular literatür çalışmaları kapsamında tartışılarak önerilerde bulunulmuştur.

The aim of this study is to reveal whether the social skill levels of secondary school students diagnosed as gifted differ from their normally developing peers and to examine the relationship between social skill levels and perceived parental attitudes. The sample of the study, in which the relational scanning model was used, consists of 329 normally developing secondary school students studying in Karabük in the 2022-2023 academic year and 200 gifted secondary school students studying at BİLSEMs in Karabük and Zonguldak provinces. Data were collected with Parent Attitude Scale, Social Skills Scale and Personal Information Form. Unrelated Samples T Test, Pearson Correlation Analysis and Hierarchical Regression Analysis were used in the analysis of the data. As a result of the research, it was observed that the acceptance/interest and control/supervision sub-dimensions of the perceived parental attitude did not differ according to being gifted, and the perceived psychological autonomy level of gifted children was lower than that of children with normal development. It was concluded that the social skill levels of the gifted students were higher than the social skill levels of the students with normal development. A moderate, positive and significant relationship was found between the social skill levels of both gifted and normally developing students and the perceived parental attitudes of acceptance/interest and control/supervision. When the relationship between social skill levels and the psychological autonomy dimension, which is one of the perceived parental attitudes, was examined, no significant relationship was found between the variables. Social skills are predicted by parents' acceptance/interest and control/supervision attitudes and special abilities, respectively. All these findings were discussed within the scope of literature studies and suggestions were made.