Endüstri 4.0 uygulamaları literatürünün bibliyometrik analizi: Eğilimler, atıflar ve yayınlanma modellerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada Endüstri 4.0 uygulamaları akademik literatürünü detaylı olarak incelemek amacıyla bibliyometrik analiz yapılmıştır. Dijitalleşme, yapay zekâ, nesnelerin interneti, büyük veri ve otomasyon gibi gelişmelerin üretim sistemlerine etkisi giderek artmakta, bu da akademik çalışmaların hızla çeşitlenmesine neden olmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada Web of Science veri tabanından çeşitli anahtar kelimeler ile daraltılarak elde edilen veriler ışığında üretim süreçlerine dair yayınların bilimsel etkileri, atıf dinamikleri, yayınlanma modelleri ve iş birliği ağları kapsamlı biçimde incelenmiştir. Bibliyometrik analiz kapsamında VOSviewer, Gephi ve Tableau gibi görselleştirme araçları kullanılmış, anahtar kelime trendleri, bölgesel liderlik ve kurumlar arası etkileşimler detaylandırılmıştır. Elde edilen bulgular, literatürdeki eğilimlerin zaman içinde nasıl evrildiğini ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik önemli öneriler sunmaktadır. İlgili literatürde üretim süreçlerinin Endüstri 4.0 ile birleşerek işletmelerin rekabet avantajı kazandığı, verimlilik, kapasite, kalite, inovasyon ve müşteri memnuniyeti gibi unsurlarda iyileşmeler sağladığı vurgulanmaktadır. Araştırma bulgularına göre de özellikle 2018 sonrasında yıllık yaklaşık %40’lık bir artışla bilimsel çalışma çıktılarının önemli ölçüde arttığını ortaya koyulmaktadır. Ortak yazarlık ağlarının da büyüyerek Çin, Amerika Birleşik Devletleri ve Batı Avrupa’daki kurumlar arasında artan küresel iş birliğini vurgulamaktadır. Tematik analiz, erken dönem çalışmaların siber-fiziksel sistemler ve otomasyon gibi alanlara odaklandığını işaret ederken son yıllardaki akademik çalışmalarda yapay zekâ (AI), nesnelerin interneti (IoT), dijital ikizler ve açıklanabilir YZ gibi daha uzmanlaşmış konulara yönelindiği görülmüştür. Araştırmada akademik çalışmalara Endüstri 4.0 literatürünün mevcut durumu ve potansiyel gelişim alanları hakkında yön gösterici bilgiler sağlanmaktadır. Bu yönüyle araştırmanın, üretim teknolojileri ve dijital dönüşüm alanlarında yapılacak yeni akademik çalışmalar için değerli bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

In this study, a bibliometric analysis was conducted to examine the academic literature on Industry 4.0 applications in detail. Developments such as digitalisation, artificial intelligence, the Internet of Things, big data, and automation are increasingly affecting production systems, which leads to a rapid diversification of academic studies. In this context, the study comprehensively examined the scientific impact, citation dynamics, publication patterns, and collaboration networks of publications related to production processes based on data obtained from the Web of Science database by using various keywords for narrowing down the scope. Visualisation tools such as VOSviewer, Gephi, and Tableau were used in the bibliometric analysis to detail keyword trends, regional leadership, and inter-institutional interactions. The findings reveal how trends in the literature have evolved over time and offer important recommendations for future studies. The relevant literature emphasises that production processes, when combined with Industry 4.0, provide businesses with a competitive advantage and improvements in efficiency, capacity, quality, innovation, and customer satisfaction. According to the research findings, scientific output has increased significantly, with an annual increase of approximately 40% since 2018. Co-authorship networks have also grown, highlighting increasing global collaboration between institutions in China, the United States and Western Europe. Thematic analysis indicates that early studies focused on areas such as cyber-physical systems and automation, while recent academic studies have shifted towards more specialised topics such as artificial intelligence (AI), the Internet of Things (IoT), digital twins and explainable AI. The research provides academic researchers with guiding information on the current state of Industry 4.0 literature and potential areas for development. In this regard, the study is expected to provide valuable contributions to new academic research in the fields of production technologies and digital transformation.