Türkiye’de adalet ilkesi bakımından yükseköğretimde finansman politikası: kim faydalanıyor? kim ödüyor?

Abstract

Eğitimin bireylerin kazanma kapasiteleri ve iktisadi büyüme üzerinde güçlü bir etkisinin bulunduğu konusunda görüş birliği bulunan iktisatçılar, insana beşeri sermaye olarak yaklaşmışlardır. Bu yaklaşım, eğitim yatırımlarını arttırmıştır. Bu artış, eğitimde adalet düşüncesinin de tartışılmasına neden olmuştur.Gelişimi oldukça uzun bir süreci kapsayan bu düşünce, toplumsal sınıfı ve kökeni ne olursa olsun insanların diğer insanlarla aynı hak ve özgürlüklere sahip olması biçiminde tanımlanmaktadır. Böyle bir adalet anlayışı, hem yükseköğretime kayıt olmayı, hem de yükseköğretimi tamamlayabilmeyi kapsar. Oysa araştırmalarda, eğitim olanaklarından yararlanmada bireylerin sosyal ve ekonomik durumları ile finansman politikalarının etkili olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de adalet ilkesine hizmet edecek yükseköğretim finansman politikası için teknik bir çerçeve oluşturmaktır. Çalışmanın sonucunda, Türkiye’de üst gelir gruplarına ait bireylerin yükseköğretim harcamalarından daha fazla faydalandığı, alt gelir gruplarına ait bireylerin vergi gelirleri içinde önemli bir paya sahip olduğu halde çok daha az faydalandığı ve bu sonucun da son otuz yılda pek bir değişikliğe uğramadığı görülmüştür.