Otizm spektrum bozukluk tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin pandemi sürecindeki başa çıkma stratejileri ve algılanan stres düzeylerinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada otizm spektrum bozukluk tanılı ve normal gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin algılanan stres düzeyleri ile pandemi sürecindeki başa çıkma stratejilerinin arasındaki ilişkiyi saptamak ve karşılaştırmak amaçlanmıştır. Araştırma kovid-19 sürecinde, 0-18 yaş arası 128 otizm tanılı, 79 normal gelişen çocuğu olan ebeveyn ile gerçekleştirilmiş, katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği ve Başa Çıkma Stratejileri Kısa Formu uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, otizmli çocuğu olan ebeveynlerin yetersiz özyeterlik algısı puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, yadsıma ve madde kullanımı baş etme stratejilerini daha fazla kullandıkları görülmüştür. Ayrıca otizm tanılı çocuğa sahip annelerin babalara göre stres düzeyi anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır. Algılanan stres ile başa çıkma stratejileri alt boyutları olan duygulara odaklanma ve ortaya koyma (r=.327. p<.01), davranışsal ilgiyi kesme (r=.380. p<.01), kendini sınırlandırma (r=.222. p<.05) ile pozitif yönde, olumlu yeniden yorumlama (r=-.224. p<.05) ve planlama (r=-.245. p<.01) ile negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır.In this study, the aim is determining and comparing the relationship between perceived stress levels and coping strategies during the pandemic process of parents who has children with autism spectrum disorder and normally developing children. The research has been made on during the covid-19 process 128 parents who have between 0-18 years old children with autism and 79 parents who have normally developing children. Sociodemographic Information Form, Perceived Stress Level Scale and Coping Strategies Short Form were applied to the participants. According to findings we can see that parents of children with autism were perception of inadequate/self-efficacy scores significantly higher, they used denial and substance use coping strategies more. Furthermore, the stress level of mothers who have children with autism was significantly higher than fathers. A significant positive relationship was found with perceived stress and focusing and revealing emotions (r=.327. p<.01), behavioral disinterest (r=.380. p<.01), self-limitation (r=.222. p<.05). A significant negative relationship was found with positive reinterpretation (r=-.224. p<.05) and planning (r=-.245. p<.01).