Non-alkolik yağlı karaciğer hastalarının beslenme durumlarının ve akdeniz diyetine uyumlarının değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma yetişkin non-alkolik yağlı karaciğer hastalarında beslenme alışkanlıkları, besin tüketim durumları, antropometrik ölçümleri, fiziksel aktivite durumları, biyokimyasal bulguları ve Akdeniz diyetine uyumun değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Kasım 2023-Şubat 2024 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Beslenme ve Diyet Polikliniğine başvuran, hekim tarafından non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) tanısı almış, araştırmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 18-64 yaş arasındaki 82 bireyle yürütülmüştür. Bireylerin beslenme durumlarının değerlendirilmesi için 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmıştır. Bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarını belirlemek amacıyla bireylere 14 sorudan oluşan Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (PREDİMED) uygulanmıştır. Bireyler Akdeniz diyeti uyum ölçeğine göre kötü, orta, iyi olarak gruplara ayrılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin %41,5'inin Akdeniz diyetine kötü uyum, %54,8'inin Akdeniz diyetine orta uyum, %3,7'sinin Akdeniz diyetine iyi uyum gösterdiği belirlenmiştir. Erkeklerin PREDİMED puanlarının ortalaması 5,6±1,9, kadınların PREDİMED puanlarının ortalaması 6,3±1,7 olarak saptanmıştır (p>0,05). Akdeniz diyetine uyumları kötü olan bireylerin günlük aldıkları enerji değeri 2430,9±825,3 kkal, orta düzey olan bireylerin günlük aldıkları enerji değeri ise 1734,2±618,5 kkal olarak belirlenmiştir. Akdeniz diyetine uyumu kötü olan bireylerin günlük enerji alımlarının daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Akdeniz diyetine uyumu orta olan bireylerin tükettikleri bitkisel protein miktarının, kötü uyum gösteren bireylere göre daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0,05). PREDİMED puanı kötü ve orta olan bireylerin günlük omega-6 tüketimi sırasıyla 14,1±9,9 mg ve 24,7±16,4 mg olarak belirlenmiştir. Akdeniz diyetine uyumu düşük olan bireylerin omega-6 tüketimlerinin daha az olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Karaciğer yağlanma seviyesi Grade 1 olan bireylerin bel çevresi değeri 104,0±11,9 cm iken karaciğer yağlanma seviyesi Grade 3 olan bireylerin bel çevresi değeri 114,8±12,9 olarak belirlenmiştir. Grade 1 yağlanma seviyesine sahip bireylerin bel çevresi değerinin Grade 3 yağlanma seviyesine sahip bireylerin bel çevresine göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Yaş ile PREDİMED puanı arasında pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır. Bireylerin yaşı arttıkça Akdeniz diyetine uyumlarının arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak Akdeniz diyetine kötü uyumu olan bireylerin günlük enerji alımlarının daha fazla olduğu, bitkisel protein, omega-6 alım miktarının daha az olduğu saptanmıştır. Akdeniz diyetine uyumu kötü olan bireylerin NAYKH ile ilişkilendirilen beslenme alışkanlıklarına sahip olduğu belirlenmiştir. Akdeniz diyetine uyumun NAYKH üzerindeki pozitif etkileri nedeniyle bir tedavi yaklaşımı olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.This study was conducted to evaluate the nutritional habits, food consumption status, anthropometric measurements, physical activity status, biochemical findings, and compliance with the Mediterranean diet in adult non-alcoholic fatty liver disease patients. The study was conducted with 82 individuals between the ages of 18-64, who applied to the Nutrition and Diet Polyclinic of Çukurova University Faculty of Medicine between November 2023 and February 2024, were diagnosed with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) by a physician, and agreed to participate in the study voluntarily. A 24-hour food consumption record was taken to evaluate the nutritional status of the individuals. The Mediterranean Diet Adherence Scale (PREDIMED), consisting of 14 questions, was applied to the individuals in order to determine their compliance with the Mediterranean diet. Individuals were divided into groups as poor, moderate, and good according to the Mediterranean diet adherence scale. It was determined that 41.5% of the individuals participating in the study had poor compliance with the Mediterranean diet, 54.8% had moderate compliance with the Mediterranean diet, and 3.7% had good compliance with the Mediterranean diet. The average PREDIMED score of men was found to be 5.6±1.9, and the average PREDIMED score of women was found to be 6.3±1.7 (p>0.05). The daily energy value of individuals with poor compliance with the Mediterranean diet was determined to be 2430.9±825.3 kcal, and the daily energy value of individuals with moderate compliance was determined to be 1734.2±618.5 kcal. It was determined that individuals with poor compliance with the Mediterranean diet had higher daily energy intake (p<0.05). It was found that individuals with moderate compliance with the Mediterranean diet consumed more plant protein than individuals with poor compliance (p<0.05). The daily omega-6 consumption of individuals with poor and moderate PREDIMED scores was determined to be 14.1±9.9 mg and 24.7±16.4 mg, respectively. It was determined that individuals with low compliance with the Mediterranean diet had lower omega-6 consumption (p<0.05). The waist circumference of individuals with Grade 1 liver steatosis was determined as 104.0±11.9 cm, while the waist circumference of individuals with Grade 3 liver steatosis was determined as 114.8±12.9. It was determined that the waist circumference of individuals with Grade 1 steatosis was lower than the waist circumference of individuals with Grade 3 steatosis (p<0.05). A positive correlation was found between age and PREDIMED score. It was determined that as the age of the individuals increased, their compliance with the Mediterranean diet increased (p<0.05). As a result, it was determined that individuals with poor compliance with the Mediterranean diet had higher daily energy intake and lower vegetable protein and omega-6 intake. It was determined that individuals with poor compliance with the Mediterranean diet had eating habits associated with NAFLD. It is thought that compliance with the Mediterranean diet can be considered as a treatment approach due to its positive effects on NAFLD.