Üniversite hastanesinin onkoloji kliniğinde tedavi gören kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Kanser sıklığı, morbiditesi, mortalitesi ve tedavi maliyeti yüksek önemli bir halk sağlığı problemidir. Hastalık ve seyri hakkında doğru bilgilere ulaşmak hastaların tedaviye uyum sürecini etkilemektedir. Bu açıdan sağlık okuryazarlık kavramı çok önemlidir ve sağlık okuryazarlığı yeterli düzeyde olursa kanserin erken teşhis edilmesi ve erken tedaviye başlanması ihtimalini oluşturur. Erken tedaviye başlanması durumu da hastaların yaşam kalitelerinin olumsuz yönde etkilenmesini azaltabilir. Bu araştırmada Diyarbakır ili Dicle Üniversitesi Onkoloji Kliniklerinde tedavi gören kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı-kesitsel türde olan bu araştırma için gerekli izinler alınarak, belirtilen kliniklerde Eylül 2020-Temmuz 2021 tarihleri arasında tedavi gören 160 hastayla çalışma yürütüldü. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla Kanser Hastalarını Tanıtıcı Bilgi Formu, Rotterdam Semptom Kontrol Listesi (RSKL), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 (TSOY-32) Ölçeği kullanıldı. İstatiksel analizde normal dağılıma uyan verilerde bağımsız gruplarda t testi ve varyans analizi, uymayan verilerde Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testi uygulandı. Araştırmaya katılan hastaların TSOY-32 Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalamaları 33.82±13.29'dur. Bu sonuca göre araştırmaya katılan kanser hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyi problemli/sınırlı olarak belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların RSKL toplam puan ortalaması 43.31±18.10'dur. RSKL toplam puan ortalaması ile TSOY-32 Ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki olduğu bulundu (r=0.31, p<0.01). Sağlık çalışanlarına hastaların sağlık okuryazarlığı seviyelerini artırmaları ve dolayısıyla yaşam kalitelerini etkileyebilme yönünde büyük sorumluluklar düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Hastalar, Kanser, Sağlık okuryazarlığı, Yaşam kalitesi.

Cancer is an important public health problem with high incidence, morbidity, mortality and treatment costs. Access to accurate information about the disease and its course affects the treatment compliance process of patients. In this respect, the concept of health literacy is very important and if health literacy is at a sufficient level, it creates the possibility of early diagnosis of cancer and early treatment. Early treatment may also reduce the negative impact of patients' quality of life. The aim of this study was to examine the relationship between health literacy and quality of life in cancer patients treated in Diyarbakır Dicle University Oncology Clinics. The study was conducted with 160 patients who were treated in the specified clinics between September 2020 and July 2021, after obtaining the necessary permissions for this descriptive-cross-sectional study. In order to collect data in the study, Information Form for Introducing Cancer Patients, Rotterdam Symptom Checklist (RSKL), and Turkey Health Literacy-32 (TSOY-32) Scale were used. In the statistical analysis, t-test and analysis of variance were used in independent groups for data with normal distribution, and Kruskal Wallis H and Mann Whitney U tests were used for data that did not. The mean score of the patients participating in the study from the TSOY-32 Scale was 33.82±13.29. According to this result, the health literacy level of cancer patients participating in the study was determined as problematic/limited. The mean RSCL total score of the patients participating in the study was 43.31±18.10. It was found that there was a moderate positive correlation between the RSCL total mean score and the TSOY-32 total score mean (r=0.31, p<0.01). Health professionals have great responsibilities to increase the health literacy level of patients and thus to affect their quality of life. Keywords: Patients, Cancer, Health literacy, Quality of life.