Yüksek, orta ve düşük gelirli ülkelerde yaşam beklentisini belirleyen faktörlerin analizi: Panel veri yaklaşımı

Abstract

Bu çalışmanın amacı; yüksek, orta ve düşük gelirli ülkelerde yaşam beklentisini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Bu amaçla her ülke grubu için 10'ar ülke olmak üzere toplam 30 ülkenin 2000-2017 yılları arasındaki verileri incelenmiştir. Analiz için Eviews 9 Programı kullanılarak işsizlik oranı, kamu harcamaları içerisinde kamu sağlık harcamalarının oranı, bebek ölüm oranı ve CO2 emisyonu değişkenlerinin yaşam beklentisine etkisi panel veri ile analiz edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada diğer çalışmalardan farklı olarak beklenen yaşam süresine etki eden faktörler ayrı ayrı sınıflandırılmış, yaşam beklentisine etkileri açıklanarak değişken odaklı literatür taraması yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; yüksek gelirli ülkeler için yaşam beklentisinin belirleyicileri bebek ölüm oranı, CO2 emisyonu ve kamu sağlık harcamaları iken, üst orta gelir grubu ülkeler için yaşam beklentisinin belirleyeni kamu sağlık harcamalarıdır. Düşük gelir grubu ülkeler için yaşam beklentisini etkileyen faktör ise bebek ölüm oranıdır.

The aim of this study is to determine the factors affecting life expectancy in high, middle and low income countries. For this purpose, the data of a total of 30 countries, 10 for each country group, between the years 2000-2017 were examined. Using the Eviews 9 Program for analysis, the effects of unemployment rate, the ratio of public health expenditures within public expenditures, infant mortality rate and CO2 emission variables on life expectancy were analyzed with panel data. In addition, in this study, unlike other studies, the factors affecting life expectancy were classified separately, their effects on life expectancy were explained and a variable-focused literature review was conducted. According to the findings obtained; while the determinants of life expectancy for high-income countries are infant mortality rate, CO2 emissions and public health expenditures, for upper middle-income countries the determinant of life expectancy is public health expenditures. The factor affecting life expectancy for low-income countries is the infant mortality rate.