Terör-ekonomi ilişkisi: Türkiye örneği

Abstract

Terör, son yıllarda iktisat literatüründe sıklıkla çalışılan ve dünya ekonomilerini de önemli derecede etkileyen küresel bir kavram haline gelmiştir. Terörün etkileri sosyal, kültürel ve siyasal alanlarda oldukça büyüktür. Terörizm, başlı başına siyasal bir konudur. Fakat özellikle savunma harcamaları ve bölgesel kalkınma özelinde düşünüldüğünde ekonomiye de önemli maliyetler yüklediği görülmektedir. Bu kapsamda, çalışmada terör ve ekonomi arasındaki ilişki, 1980-2016 dönemlerini kapsayan yıllık veriler ile ekonometrik yöntemler kullanılarak test edilmiştir. Analizlerde terör değişkeni olarak “Global Terrorism Database” den, Türkiye’de gerçekleşen terör olayları alınırken ekonomi değişkeni olarak literatürle uyumlu bir şekilde doğrudan yabancı yatırımlar, dış ticaret hacmi, milli gelir, işsizlik ve turizm alınmıştır. Analizlerden önce ADF-PP birim kök testleri ile birlikte yapısal kırılmaya izin veren Zivot-Andrews birim kök testleri kullanılarak serilerin durağanlığı test edilmiştir. Eşbütünleşme testi olarak Engle-Granger eşbütünleşme testi ile yapısal kırılmaya izin veren Gregory-Hansen eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Her iki test sonucunda da değişkenler arasında, uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi vardır, sonucuna ulaşılmıştır. Nedensellik testlerinden ise Toda-Yamamoto Granger nedensellik testi ile birlikte Hacker ve Hatemi-J ve Hatemi-J Asimetrik nedensellik testleri gerçekleştirilmiştir. Nedensellik testleri sonucunda ise genel olarak dış ticaret ile terör arasında ve milli gelir ile terör arasında tek yönlü nedensellik ilişkileri görülmüştür.