Üniversite Tercih Danışmanlığı Sürecinde Psikolojik DanışmanlarınYaşadığı Etik Sorunlar

Abstract

Bu çalışmanın amacı, üniversite tercih danışmanlığı sürecindehizmet veren psikolojik danışmanların yaşadıkları etik sorunları vebunlar karşısında izledikleri yolları araştırmaktır. Nitel araştırmayöntemlerinden olgu bilimi desenine dayanan çalışmada, verileryarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerikanalizine tabi tutulmuş ve metaforik analiz ile raporlanmıştır.Çalışmaya, ölçüt örnekleme yöntemi aracılığıyla belirlenmiş; en azdört yıldır tercih danışmanlığı hizmetlerini vermekte olan vePsikoloji ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü mezunu 10kişi (%80’i erkek, %70’i lisans derecesine sahip ve %70’i lisanseğitimi esnasında etik dersi almış) katılmıştır. Bulgular, gemilerinİstanbul Boğazı’ndan geçişi metaforu üzerinden aktarılmıştır.Buna göre, tercih süreci, gemilerin İstanbul Boğazı’ndan geçişisürecine ve tercih sürecinde yaşanılan etik problemler gemileringeçiş esnasında yaşayabilecekleri güçlüklere benzetilmiştir. Tercihdanışmanlığı hizmetleri alan öğrenciler (içerisinde ailesi veyakınları ile yolculuk ettikleri) Boğaz’dan geçmeye çalışangemilere ve tercih danışmanlığı yapan psikolojik danışmanlar dabu gemilere rehberlik eden kılavuz gemilere benzetilmiştir. Bubağlamda tercih sürecinde öne çıkan etik problemler bazen kılavuzgeminin kendisinden, bazen de aynı görevi yapmakta olan diğerkılavuz gemilerden kaynaklı olabildiği görülmüştür. Bulgularagöre, kılavuz gemilerden kaynaklı olarak; profesyonellik,yetkinlik, gizlilik, öğrenci otonomisine saygı, ikili ve çoklu ilişkilerve diğer meslektaşlarla profesyonel ilişki gibi alanlarda etikproblemler öne çıkmıştır. Analizler ayrıca, tercih sürecinde etikproblemler yaşanmasına neden olabilen sistemsel ve aile kaynaklısorunları da ortaya koymuştur. Nasıl ki yönetsel sıkıntılar,mürettebat ve diğer kaynakların eksikliği gibi unsurlar gemilerinBoğazda ilerlemesi esnasında sorunlara neden olabilecekse, tercihdanışmanlığı sürecinde de okul/kurum yönetimi, mekân, ücret,hizmet verilen öğrenci sayısı, internet ve sosyal medya ve aile ileilgili konuların etik problemlere kaynaklık edebildiği görülmüştür.Son olarak, tıpkı sorunlarla karşılaşan kılavuz gemilerin bunların üstesinden gelmek için başvuracağı çeşitli yöntemler olması gibi,psikolojik danışmanların da etik sorunlarla karşılaştıklarında;meslektaşlara danışma, mevcut teknolojilerden yararlanma,idareye sınır koyma, bilgilendirme, kendini geliştirme, toplumyararına hareket etme ve proaktif olma gibi yollara başvurduklarıgörülmüştür. Sonuçlar, kariyer hizmetlerini sunmada etik bir bakışaçısı geliştirilmesine ve tercih sürecinin sistemsel açıdaniyileştirilmesine yönelik ihtiyaçlara işaret etmiştir.