Tıbbi atık yönetimi ve uluslararası hukuk uygulamaları

Abstract

Tıbbi atık yönetimi, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve çevresel koruma açısından kritik bir öneme sahiptir. Sağlık kuru- luşlarından kaynaklanan tıbbi atıkların doğru bir şekilde toplanması, işlenmesi ve bertaraf edilmesi, çevresel etkilerin minimize edilmesi ve toplum sağlığının korunması için hayati önem taşır. Uluslarara- sı hukuk da bu alanda standartlar ve yönergeler sunarak tıbbi atık yönetiminin ulusal ve küresel düzeyde düzenlenmesine katkı sağla- mıştır. Tıbbi atıklar, sağlık tesislerinin faaliyetleri sonucu ortaya çıkan tehlikeli atık grubu içerisinde yer almaktadır. Bu atıkların uygun şe- kilde toplanması, taşınması, işlenmesi ve bertaraf edilmesi, toplum sağlığını tehdit eden enfeksiyon riskini azaltmanın yanı sıra çevresel kirliliği de engellemektedir. Tıbbi atık yönetiminin etkili olması, has- tanelerden kliniklere, laboratuvarlardan sağlık merkezlerine kadar sağlık kuruluşlarının iş birliği ve uyumunu gerektiren top yekûn uygu- lamaları içermektedir. Uluslararası hukuk, tıbbi atık yönetimi konu- sunda önemli normlar ve kılavuzlar sunmuştur. Özellikle “Tıbbi Atık- ların Kontrolü ve Güvenli Yönetimi” konusundaki Basel Sözleşmesi ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) rehberleri, ülkelerin tıbbi atık yönetimi konusundaki yaklaşımlarını şekillendirir. Bu belgeler, atık türlerini sınıflandırmadan, toplama ve taşıma yöntemlerine kadar çeşitli konuları ele almıştır. Uluslararası hukukun tıbbi atık yönetimi üzerindeki etkisi, ülkelerin yerel yasalarını oluştururken bu normlara uygun hareket etmelerini ve uygulamalarını kolaylaştırmakla birlikte uluslararası normlara da uygun hareket etmelerine rehberlik etmek- tedir. Bu bağlamda, sağlık kuruluşları ve atık yönetim şirketleri, ulus- lararası standartlara uygun bir şekilde atık yönetimi planları geliştire- rek bunları uygulamak zorundadır. Bu zorunluluk hem ulusal he de uluslararası bir hukuki yükümlülük getirmektedir. Tıbbi atık yönetimi konusunda her sağlık kurumunun kendi içinde bir yönetim mekaniz- ması oluşturması, bu mekanizmaları istenen ve zorunlu olan hukuk kuralları çerçevesinde süreklilik haline getirmesi, uygulaması ve stra- tejik olarak işletmesi gerekir. Tıbbi atık kontrolünün çevre ve insan sağlığı başta olmak üzere hayvan ve diğer canlı popülasyonunun ge- leceği, yaşam sürekliliğinin devamlılığı açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle tüm sağlık kurumları ile tıbbi atık yönetimi konusunda çalışanların etkin ve sürdürülebilir uygulamalarını bir kurumsal stra- teji politikası kapsamında kalite yönetimini de içine alacak şekilde canlı tutması gerekliliğini unutmamalıdır.