Gebelere verilen uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesine etkisinin incelenmesi

Abstract

Bu tez çalışması; gebelere verilen uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla deneysel bir araştırma olarak yapıldı. Araştırma, Temmuz 2019-Haziran 2020 tarihleri arasında, kurumsal izinler alınarak, Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğinde uygulandı. Araştırmanın yürütüldüğü tarihler arasında poliklinikte doğum öncesi takipleri yapılan, Türkçe iletişim kurabilen, gebeliğinin üçüncü trimesterinde olan, mevcut gebeliğine ve fetüs sağlığına yönelik tanılanmış bir riski olmayan, demir preparatı kullanan, farklı nedenlere bağlı uyku bozukluğu tanısı konulmamış ve araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden gebeler araştırmanın örneklemini oluşturdu. Çalışma 60 gebe kontrol grubu ve 60 gebe deney grubu olmak üzere 120 gebe ile tamamlandı. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla "Veri Toplama Formu" ve "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" kullanıldı. Deney grubundaki gebelere ilk görüşmede Veri Toplama Formu ve PUKİ uygulandı. Bu gruptaki gebelere araştırmacı tarafından Uyku Hijyeni Eğitimi ve eğitim sonrasında Uyku Hijyeni Broşürü verildi. Deney grubundaki gebelere bir ay sonra PUKİ tekrar uygulandı. Kontrol grubundaki gebelere ilk görüşmede Veri Toplama Formu ve PUKİ uygulandı. Bu gruptaki gebelere araştırmacı tarafından herhangi bir eğitim verilmedi ve poliklinikte rutin takipleri uygulandı. Kontrol grubundaki gebelere 1 ay sonra PUKİ tekrar uygulandı. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS Statistics 23.0 paket programı kullanılarak Ki Kare, Wilcoxon ve Mann Whitney U testleri ile yapıldı. Kontrol grubunun ön test PUKİ puan ortalaması 10,35±2,25 ve son test PUKİ puan ortalaması 13,48±2,24 olarak bulundu. Deney grubunda ön test PUKİ puan ortalaması 13,48±2,65 iken son test PUKİ puan ortalaması 4,07±2,29 olarak bulundu. Deney ve kontrol grubu arasında ön test ve son test PUKİ puan ortalamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,001). Kontrol grubundaki gebelerin tamamının hem ön test hem son testte uyku kalitesi kötü olarak bulundu. Deney grubundaki gebelerin ön testte tamamının uyku kalitesi kötü iken son testte %66,7'sinin uyku kalitesi iyi ve %33,3'ünün uyku kalitesi kötü olarak bulundu. Deney ve kontrol grubu arasında son test uyku kalitesi bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,001). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; gebelere verilen uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesini arttırdığı görüldü. Gebelerde uyku kalitesinin arttırılması için birinci basamak sağlık hizmetlerinde ve doğum öncesi kliniklerinde çalışan hemşire ve ebeler tarafından eğitim programları yürütülmesi ve danışmanlık verilmesi önerildi. Anahtar Sözcükler: uyku hijyeni, uyku kalitesi, eğitim, hemşirelikThis study was conducted as an experimental study to evaluate the effect of sleep hygiene training given to pregnant women on sleep quality. The research was conducted between July 2019 and June 2020 in Gaziantep University Şahinbey Research and Training Hospital Obstetrics&Gynecology Department Outpatient Clinic, with institutional permissions. The sample of the study consisted of pregnant women who had prenatal follow-ups in the outpatient clinic, who were able to communicate in Turkish, who were in the third trimester of their pregnancy, who did not have any diagnosed risk for their current pregnancy and fetus health, who used iron preparations, who were not diagnosed with sleep disorder due to different reasons and volunteer to participate in the study. The study was completed with 120 pregnant women including 60 pregnant control group and 60 experimental group. In order to collect data, "Data Collection Form" and "Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI)" were used. Data Collection Form and PSQI were administered to the pregnant women in the experimental group at the first interview. The pregnant women in this group were given Sleep Hygiene Training and a Sleep Hygiene Brochure after the training. PSQI was applied again to the pregnant women in the experimental group one month later. Data Collection Form and PSQI were administered to the pregnant women in the control group at the first interview. The pregnant women in this group were not given any training by the researcher and their routine follow-up was performed in the outpatient clinic. PSQI was applied again to the pregnant women in the control group one month later. The statistical analysis of the data obtained from the research was done by using the IBM SPSS Statistics 23.0 package program and the Chi-Square, Wilcoxon, and Mann-Whitney U tests were used. The pre-test PSQI mean score of the control group was 10.35±2.25 and the post-test PSQI mean score was 13.48±2.24. In the experimental group, the pre-test PSQI mean score was 13.48±2.65, while the post-test PSQI mean score was 4.07±2.29. A statistically significant difference was found between the experimental and control groups in terms of pre-test and post-test PSQI scores (p <0.001). Sleep quality of all pregnant women in the control group was found to be poor in both pre-test and post-test. While all of the pregnant women in the experimental group had poor sleep quality in the pre-test, 66.7% of them had good sleep quality and 33.3% had poor sleep quality in the post-test. A statistically significant difference was found between the experimental and control groups in terms of post-test sleep quality (p <0.001). According to the results obtained from the research, it was observed that sleep hygiene training given to pregnant women increased sleep quality. In order to increase sleep quality in pregnant women, training programs and counseling were recommended by nurses and midwives working in primary health care and antenatal clinics. Key words: sleep hygiene, sleep quality, training, nursing