SANAYİDE KULLANILAN ELEKTRİK TÜKETİMİ İLE DIŞ TİCARET DENGESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: YAPISAL KIRILMALI TESTLERLE EKONOMETRİK BİR ANALİZ

Abstract

Gelişmekte olan ülkelerin temel makroekonomik sorunu dış ticaret dengesidir. Bu ülkelerde, dış ticaret dengesini belirleyen unsur ise enerji ithalatıdır. Gelişmekte olan ülkelerde, en büyük dış ticaret firmaları imalat sektöründedir. İmalat sektöründe ise temel enerji kaynağı, elektrik enerjisidir. Elektrik enerjisi, TÜİK verileri incelendiğinde ağırlıklı olarak mesken, ticari, resmi daireler, sanayi, aydınlatma ve diğer sektörler olarak ifade edilen alanlarda kullanılmaktadır. Bu alanların arasında ise sanayide kullanılan elektrik, en yüksek kullanım miktarı ile ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de 1970-2015 yılları arasındaki sanayide kullanılan elektrik tüketimi ile dış ticaret dengesi arasındaki ilişki yapısal kırılmalı testlerle analiz edilmektedir. Yapılan Hatemi-J Eşbütünleşme Testi sonuçlarına göre sanayide kullanılan elektrik tüketimi ile dış ticaret dengesi arasında uzun dönemli bir etkileşim tespit edilmiş olup Hacker-Hatemi J Bootsrap Nedensellik analizinde ise değişkenler arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır.

The basic macroeconomic problem of the developing countries is foreign trade balance. In these countries, the main determinant of foreign trade balance is energy imports. In developing countries, the largest foreign trade firms are in the manufacturing sector. The main energy source in the manufacturing sector is electrical energy. Electric energy is used mainly in residential, commercial and public offices, industry, lighting and other sectors when the Turkish Statistical Institute (TSI) data are examined. Among these areas, electricity used in industry is at the forefront with the highest usage amount. In this study, the relationship between electricity consumption and foreign trade balance between the years 1970-2015 in Turkey is analyzed by structural break tests. According to the results of Hatemi-J Cointegration Test, a long-term interaction between electricity consumption used in industry and foreign trade balance is detected while in the Hacker-Hatemi J Bootsrap Causality analysis, no bi-directional causality relation is found between variables.