AK Parti dönemi Türk dış politikası: Türk-Amerikan ilişkileri örneği (2002-2020)

Abstract

Bu çalışmada iki müttefik ülke Türkiye ve ABD arasında tarafların çatışan çıkarlarının yol açtığı gerilemlerin yönetilebilir bir düzeye çekilebilir olup olmadığı 1 Mart tezkeresi, silah ambargoları, Halkbank olayı, vize gerilimi, Brunson olayı, S-400 ve F-35 meselesi, Suriye meselesi gibi iki ülke arasındaki konu başlıkları üzerinden incelenecektir. Çalışmanın amacı, özellikle 2002-2020 döneminde Türkiye ve ABD arasında küresel gelişmelerden kaynaklı farklılaşan ulusal güvenlik kaygıları ve çıkarlarının neden olduğu gerilimlerin resmedilmesi sonucunda neden ve sonuç ilişkilerinin irdelenmesi ve bu yolla dış politika yapımında Türk-Amerikan ilişkilerini esas almak suretiyle gerginliklerin nasıl yönetilebileceğini incelemektir. Bu çerçevede, nitel araştırma desenlerinden vaka çalışması türlerinden açıklayıcı/tanımlayıcı durum yöntemi kullanılmış, mülakat yöntemi ve doküman incelemesi ile veri toplanmıştır. Çalışma sonucunda iki ülke arasında 2002 sonrası dönemde gerçekleşen gerilimlerde ABD tarafının Türkiye'ye yönelik olumsuz yaklaşımlarında Türkiye'nin İsrail ile bozulan ilişkilerinin bir yansıması olarak Yahudi lobilerinin önemli rol oynadığı, iki ülke arasında yönetilmesi ve müzakere edilmesi en güç temel sorunların ise S-400'ler ve Suriye meselesi olduğu tespitine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türk-Amerikan İlişkileri, Gerilimler, Dış Politika Analizi, Kongre, Yahudi Lobileri.This study investigates if the tensions between Turkey and USA as two allied countries over such issues as March 1 tension, embargoes on weapons, the Halkbank situation, the Brunson situation, the S-400 missiles, the F-35 fighter planes and Syria can be reduced to a more manageable level. The objective of the current study is to analyze the cause and effect relationship on these tensions brought about by the differing interests and concerns over national security that result from the global developments between Turkey and the USA between the years 2002-2020 in particular and then to investigate how these tensions can be managed in doing foreign policy based on the Turkish-USA relations. Under this framework, the study is based on the explanatory/descriptive case study as one of the strategies of the qualitative research designs. The data were collected through interviews and document analysis. The findings indicate that the Jewish lobbying has played a significant part on the USA adopting a negative approch towards Turkey during the tensions between the two countries in the post-2002 period and that the most challenging issues that need to be negotiated and managed between the two countries are the S-400 missiles and Syria. Keywords: Turkey-USA Relations, Tensions, Analysis of foreign policy, Congress, Jewish Lobbies.