İlkokul Öğretmenlerinde İş Doyum Düzeyleri (Diyarbakır İli Örneği)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Diyarbakır ili merkez ilçelerdeki ilkokullarda çalışan sınıf öğretmenlerinin genel iş doyum düzeylerini ve bu iş doyum düzeylerini etkileyen olası etmenleri saptamayı amaçlamıştır. Araştırma ile öğretmenlerin iş doyumunu etkileyen; işin düzeyi, yükselme olanakları, kişiler arası ilişkiler ve okul ortamı, iş ve niteliği, ücret, yönetim ve çalışma şartları boyutlarına ilişkin algıları; yaş, hizmet süresi ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak beşli değişken tip olan iş doyum ölçeği ve betimsel (survev) araştırma yöntemi kullanılmıştır. Diyarbakır ili belediye sınırları merkez ilçelerdeki resmi ilkokullarda, 2012-2013 öğretim yılında görev yapan toplam 2613 kadrolu sınıf öğretmeni araştırmanın evrenini oluşturmuş olup, bu öğretmenlerden 253 kişi ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin genel iş doyum düzeyleri “orta iş doyumu” düzeyinde olduğu saptanmıştır. Sınıf öğretmenlerinin iş doyumunu etkileyen kurumsal faktörlere göre, iş doyum düzeyleri iş ve niteliği boyutunda “yüksek” , işin düzeyi, yükselme olanakları, kişiler arası ilişkiler ve okul ortamı, yönetim ve çalışma şartları boyutunda “orta”, ücret boyutunda ise, “düşük” düzeyde olduğu betimsel yöntemine göre saptanmıştır. Sınıf öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri; iş ve nitelik, yükselme olanakları ve ücret boyutunda, yaş, hizmet süresi ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermemiştir. İşin düzeyi ve kişiler arası ilişkiler ve okul ortamı boyutunun yaş değişkenine göre anlamlı fark göstermemiş olup, hizmet ve cinsiyet, değişkenine göre anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Hizmet süresi 1-5 yıl olan sınıf öğretmenlerinin, iş doyum düzeyleri, hizmet süreleri 6-10 ve 11- 15 yıl olan sınıf öğretmenlerinden daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Bay öğretmenlerin bayan öğretmenlere göre kendilerini bir üst statüye yükselemeyeceği bir pozisyonda olduğunu belirtmiştir. Buna göre bayan öğretmenlerin bay öğretmenlerden, iş doyum düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Yönetim boyutunun; yaş ve hizmet değişkenine göre farklılık göstermeyip, cinsiyete göre farklılık göstermiştir. Çalışma şartları boyutuna göre ise, yaş ve hizmet değişkenine göre farklılık gösterip, cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermemiştir. 20-25 yaş arasındaki sınıf öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri, 26-30 ve 31-35 yaş arsındaki öğretmenlere göre, daha doyumlu görülmüştür. Sonuç olarak; elde edilen bilimsel veriler doğrultusunda araştırma sonuçları ortaya konulmuş ve bu sonuçlar ışığında öğretmenlik ve mesleğinin iş doyum düzeyleri; yaş, hizmet süresi ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmiş ve ilgili kurum ve kuruluşlara önerilerde bulunulmuştur.