İnmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerine precede-proceed modeline temellendirilerek verilen eğitim programının bakım verme tepkisi, algılanan sosyal destek düzeyi ve hasta sonuçlarına etkisi

Abstract

İnmeli evde bakım hastalarının bakım vericileri fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik sorunlarla başa çıkmak zorunda kalmaktadır. Bu çalışma, inmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerine Precede-Proceed Modeline temellendirilerek verilen eğitim programının bakım verme tepkisi, algılanan sosyal destek düzeyi ve hasta sonuçlarına etkisini değerlendirmek amacıyla, Temmuz-Aralık 2023 tarihleri arasında yarı deneysel düzende, kendi kontrol grubunu oluşturan tek grup örneklemli çalışmadır. Çalışmanın evrenini bir kamu hastanesinin evde sağlık hizmetleri biriminden yararlanan N=292 inmeli evde bakım hastası ve bakım vericileri, örneklemini ise (n=70) inmeli hasta ve (n=70) bakım vericisi oluşturmuştur. İnmeli evde bakım hastalarının müdahale sonrası zamana bağlı değişimleri (8. ve 16.haftalarda) "Hasta kişisel bilgi formu (bakıma yönelik ifadeler)", "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği" ve "Hastaneye başvuru izlem formu" kullanılarak değerlendirilmiştir. Bakım vericilerin müdahale sonrası zamana bağlı değişimleri (8. ve 16.haftalarda) "Bakım Verici Tepki Değerlendirme Ölçeği " ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Bakım verici tepki düzeyi (F=112.303, p<0.001) ve algılanan sosyal destek (F=608.436, p<0.001) düzeyinde zamana bağlı olarak (8. ve 16.haftalarda) önemli ölçüde iyileşme olduğu görülmüştür. Müdahale sonrası hasta sonuçlarına bakıldığında; aspirasyon/pnömoni varlığı, inkontinans, konstipasyon/diyare, düşme durumu durumlarında önemli ölçüde iyileşmeler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hastaların basınç yaralanma riskinde zamana bağlı olarak önemli ölçüde iyileşme olduğu bulunmuştur (F=26.938, p<0.001). Ayrıca hastaların hastaneye başvuru oranlarında müdahale sonrası (8. hafta ve 16. hafta) müdahale öncesine göre önemli ölçüde azaldığı tespit edildi (t=14.000, p<0.001). Precede-Proceed model temelli eğitim programının inmeli hastaların bakım vericilerinin bakım verme tepki ve sosyal destek algılarında iyileşme sağladığı, hasta sonuçları üzerinde ise olumlu gelişmeler sağladığı belirlenmiştir. Bu sonuç Precede-Proceed modelin inmeli evde bakım hastalarının bakım vericilerinde kullanılmaya teşvik edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Caregivers of home care patients with stroke have to cope with physical, psychological, social and economic problems. This study is a quasi-experimental, single group sampling study with its own control group between July-December 2023 in order to evaluate the effect of the training programme based on the Precede-Proceed model on the caregiving response, perceived social support level and patient outcomes of the caregivers of home care patients with stroke. The population of the study consisted of N=292 stroke home care patients and their caregivers who benefited from the home health services unit of a public hospital, and the sample consisted of (n=70) stroke patients and (n=70) caregivers. The time-dependent changes of home care patients with stroke after the intervention (at the 8th and 16th weeks) were evaluated using the 'Patient personal information form (statements about care)', 'Braden Risk Assessment Scale' and 'Hospital admission follow-up form'. The time-dependent changes of the caregivers after the intervention (at the 8th and 16th weeks) were evaluated with the 'Caregiver Reaction Rating Scale' and 'Multidimensional Perceived Social Support Scale'. It was observed that there was a significant improvement in the level of caregiver response (F=112.303, p<0.001) and perceived social support (F=608.436, p<0.001) over time (8th and 16th weeks). When the patient outcomes after the intervention were analysed, it was found that there were significant improvements in the presence of aspiration/pneumonia, incontinence, constipation/diarrhoea, and fall status (p<0.05). It was found that there was a significant improvement in the pressure injury risk of the patients depending on time (F=26.938, p<0.001). It was also found that the hospital admission rates of the patients decreased significantly after the intervention (8th week and 16th week) compared to before the intervention (t=14.000, p<0.001). It was determined that the Precede-Proceed model-based training programme improved the caregiving response and social support perceptions of caregivers of stroke patients and provided positive improvements in patient outcomes. This result suggests that the Precede-Proceed model should be encouraged to be used in caregivers of home care patients with stroke.