SPI ve SPEI ile Samsun ili kuraklık analizi

Abstract

Kuraklığın tanımlanması, izlenmesi ve karakterizasyonu; su kaynakları planlaması ve yönetiminde büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Samsun kent merkezinde bulunan 17030 no’lu meteoroloji istasyonundan 1938-2020 yılları arasında kaydedilen aylık yağış verileri ve Standart Yağış İndeksi (SPI) ile Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI) kullanılarak kuraklık analizi yapılmıştır. Çalışmanın ilk kısmında, iklim değişikliğinin yağış, sıcaklık, nispi nem ve buharlaşma verileri üzerindeki etkileri %95 güven aralığına göre incelenmiştir. Sıcaklık verisinde artan bir eğilim söz konusu iken, yağış, nispi nem ve buharlaşma verilerinde herhangi bir eğilim gözlemlenmemiştir. SPI ve SPEI arasında 1 aylık zaman serilerinde güçlü bir ilişki elde edilirken, 3-, 6-, 9-, 12 ve 24-aylık zaman serilerinde bu ilişki güçlü olsa da belirleme katsayısı olan R2 değerlerinde azalma olduğu gözlemlenmiştir. Samsun ili için kuraklık kategorileri arasında en fazla normal kuraklık görülmesine rağmen, çok şiddetli kuraklık kategorisi ise en az paya sahiptir. İki indeks arasında çok az farklılık gözlemlenmiştir. Ancak, çok şiddetli kuraklık kategorisinde yapılan indeks karşılaştırmaya dayalı analizler SPI indeksinin, SPEI indeksine göre daha hassas sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. İki indeks ile elde edilen bulgulara göre, 1950 yılında hem kuraklık süresi bakımından hem de kuraklık şiddeti bakımından uzun süren bir kuraklık gözlemlenmiştir.