Türkiye'de altın fiyatları, döviz kuru, faiz oranı, BİST100 endeksi ve enflasyon arasındaki ilişkinin incelenmesi: Yapısal kırılmalar altında eşbütünleşme ve nedensellik analizi

Abstract

Bu tez Türkiye'de altın fiyatları ile enflasyon oranı, faiz oranı, döviz kuru ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (BİST100) endeksi arasındaki dinamik ilişkiyi ve bu değişkenlerin uzun vadede altın fiyatları üzerindeki etkisini, büyüklüğünü ve yönünü analiz etmeyi amaçlanmıştır. Çalışmada, aylık seriler kullanılarak ilgili değişkenler arasındaki uzun dönem ve nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmamızın veri seti 2000:06-2019:12 örneklem dönemini kapsamakta olup toplam 234 gözlem içermektedir. Çalışmada geleneksel ve yapısal kırılmalı birim kök testleri, Gregory-Hansen ve Arai Kruzomi eşbütünleşme testleri uygulandıktan sonra değişkenlerin katsayı büyüklüğünü ve yönünü belirlemek için Dinamik En Küçük Kareler (DOLS), nedensellik ilişkisi için Fourier Toda-Yamamoto yaklaşımıyla incelenmiştir. Çalışmanın bulgu sonuçlarında altın fiyatları ile enflasyon oranı ve BİST100 arasındaki ilişkinin pozitif ve anlamlı, faiz oranlarıyla negatif ve anlamlı, enflasyon ve faiz oranı arasında ise tek yönlü bir nedensellik tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada kukla değişken olarak kullanılan 2008 küresel ekonomik krizin yansımalarının Türkiye'de altın fiyatlarına etkisi pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Anahtar Kelimler: Altın, Enflasyon Oranı, Yapısal Kırılma, Eşbütünleşme, Fourier Toda-Yamamoto

This thesis aims to analyse the dynamic relationships between gold and prices, inflationrate, deposit interest rate, exchange rate and index BİST100) and impacts, magnitude anddirection of these variables on gold prices in the long run in Turkey between 2000-2019 period. Long-termcausal relationship between related variables has been investigated in the study with using themonthly series. The data set of our study covers the sample period of 2000: 06-2019: 12 and includes a total of 234 observations. In the study, after applying traditional and structural break unit root tests, Gregory-Hansen and Arai Kruzomi cointegration tests, the Dynamic Least Squares (DOLS) approach was investigated to determine the coefficient size and direction of the variables. The Fourier Toda-Yamamoto approach was investigated for the causality relationship. It was determined that the relationship between gold prices and inflation rate and the BIST100 index was positive and significant, while the relationship between interest rates was negative and significant, also relationship between exchange rate was negative and insignificant in the study. Additioanly, the impacts of the global economic crisis of 2008, which is used as a dummy variable in the study, on gold prices in Turkey were found to be positive and significant. Key Words: Gold, Inflation Rate, Structural Break, Cointegration, Fourier Toda-Yamamoto