Ekonomik Büyüme İle Dış Ticaret Politikaları Arasındaki İlişki: Türkiye Ekonomisinde Serbest Ticaret İle Korumacı Politikaların Karşılaştırılması

Abstract

Serbest ticaret politikaları ve korumacı politikalar, ülkelerin uluslararası ticari ilişkilerinde uyguladığı temel iki yöntemdir. Konjonktürel yapı ve sektörel krizlere bağlı olarak her iki politikada zaman zaman etkinliğini devam ettirmiştir. Bu iki politikanın da ülke ve sektörlere göre kendi içinde avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Küresel rekabet ile de korumacı politikaların etkinliğinin giderek zayıfladığı ve serbest ticaret politikalarının yaygınlaştığı görülmektedir. Bunda Dünya Ticaret Örgütü’nün de etkisi büyüktür. Çalışmada, bu iki ticaret politikasının karşılaştırılması, ekonomik büyüme ve dış ticaret değişkenleri üzerinden zaman serisi analizleri ile test edilmektedir. 1924-2015 dönemini kapsayan yıllık verilerin kullanıldığı analizlerde ithalat ve ihracat değişkenleri ile büyüme verileri üzerinden model kurulmuş ve değişkenler arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Analizlerde öncelikli olarak serilerin birim kök içerip içermediğinin tespiti için durağanlık testlerinden Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips ve Perron (PP) birim kök testleri uygulanmıştır. Daha sonra seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisinin varlığı için Engle-Granger eşbütünleşme testi ile yapısal kırılmaları dikkate alan Maki eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Son olarak ise değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri test edilmiş ve bunun için Granger nedensellik ile Hacker ve Hatemi-J nedensellik testinden faydalanılmıştır. Gerçekleştirilen analizlerde seriler, düzey değerlerinde durağan çıkmıştır. Engle-Granger eşbütünleşme testinde değişkenler arasında uzun dönemli ilişki bulunamamıştır. Fakat Maki eşbütünleşme testinde yapısal kırılmalarla birlikte eşbütünleşme ilişkisinin olduğu görülmüştür. Granger nedensellik testi ile Hacker ve Hatemi-J nedensellik testi sonuçlarına göre de sadece milli gelirden ithalata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.