6 şubat depremini yaşayan bireylerde algılanan sosyal destek, umut ve baş etme stratejilerinin psikolojik sağlamlık üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada algılanan sosyal destek, umut ve baş etme stratejilerinin psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmanın örneklemi Hatay'da 6 Şubat depremini yaşayan 18 yaş ve üzeri 320 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri Demografik Bilgi Formu, Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Deprem Stresi İle Baş Etme Stratejileri Ölçeği ve Sürekli Umut Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma kapsamında psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek, umut ve baş etme stratejilerinin cinsiyete, yakın kaybına ve psikolojik destek alma durumuna ilişkin özelliklere göre farklılaşma durumunu incelemek için Bağımsız Gruplar t-Testi, psikolojik sağlamlığın yaşa göre farklılaşma durumunu incelemek için Tek Yönlü Varyans Analizi, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson Momentler Korelasyon Analizi, algılanan sosyal destek, umut ve baş etme stratejilerinin psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisi incelenmek için Çok Değişkenli Regresyon Analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre algılanan sosyal destek, umut, sosyal destek arama stratejisi cinsiyete göre farklılaşmadığı, psikolojik sağlamlık ve olumlu yeniden değerlendirme stratejisinin erkeklerde kadınlara oranla, dini baş etme stratejisinin kadınlarda erkeklere oranla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek, umut, dini baş etme, olumlu yeniden değerlendirme ve sosyal destek arama stratejisinin yakın kaybı durumuna göre farklılaşmadığı, umudun ise yakınını kaybedenlerde kaybetmeyenlere oranla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek, umut, dini baş etme, olumlu yeniden değerlendirme ve sosyal destek arama arasında pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Algılanan sosyal destek, umut ve deprem stresi ile baş etme stratejileri değişkenlerinin tümü birlikte psikolojik sağlamlık puanındaki değişimin %44.3'ünü açıklamaktadır. Umut ve olumlu yeniden değerlendirme değişkenlerinin psikolojik sağlamlık üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu, algılanan sosyal destek, dini baş etme ve sosyal destek arama stratejisinin psikolojik sağlamlık üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

This study examined the effects of perceived social support, hope and coping strategies on psychological resilience. The sample of the study consists of 320 people aged 18 and over who experienced earthquake on 6th February 2023 in Hatay. The data of the study were collected with the Demographic Form, Connor-Davidson Psychological Resilience Scale Short Form, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Earthquake Stress Coping Strategies Scale and Dispositional Hope Scale. Within the scope of the research, Independent Groups t-Test was used to examine the differentiation status of psychological resilience, perceived social support, hope and coping strategies according to gender, loss of loved ones and status of receiving psychological support; One-Way Analysis of Variance was used to examine the differentiation status of psychological resilience according to age; Pearson Moment Correlation Analysis was used to examine the relationships between variables, and Multivariate Regression Analysis was used to examine the effects of perceived social support, hope and coping strategies on psychological resilience. According to the analysis results, it was concluded that perceived social support, hope, social support seeking strategy did not differ according to gender, psychological resilience and positive reappraisal strategy were higher in men than in women, and religious coping strategy was higher in women than in men. In addition, it was concluded that psychological resilience, perceived social support, hope, rock bottom coping, positive reappraisal and social support seeking strategy did not differ according to the loss of a loved one, and hope was higher in those who lost a loved one than in those who did not. In addition, it was found that there were positive and statistically significant relationships between psychological resilience, perceived social support, hope, religious coping, positive reappraisal and social support seeking. All variables of perceived social support, hope and earthquake stress coping strategies together explain 44.3% of the change in psychological resilience score. It was concluded that the variables of hope and positive reappraisal had a statistically significant effect on psychological resilience, whereas perceived social support, religious coping and social support seeking strategy did not have a statistically significant effect on psychological resilience. The findings of the study were discussed in line with the relevant literature and suggestions were presented for future studies.