Çatışma ortamında işlenen suçlar: ABD'nin Afganistan müdahalesi sonrasında yasa dışı uyuşturucu ticareti

Abstract

Bu çalışma, çatışma ortamında işlenen suçların boyutlarını Afganistan örneğinde incelemektedir. Özellikle 2001 sonrasında ABD’nin Afganistan müdahalesiyle ortaya çıkan güvensizlik ve siyasi istikrarsızlık ortamında yasa dışı uyuşturucu ticaretinin nasıl şekillendiği analiz edilmektedir. Çalışmada, Afganistan’daki uyuşturucu üretiminin ve ticaretinin küresel ölçekteki etkileri ortaya konulmaktadır. Müdahale öncesinde var olan ancak sınırlı düzeyde kalan uyuşturucu üretiminin, ABD müdahalesiyle birlikte artan yolsuzluk, zayıf devlet kapasitesi ve yerel güç odaklarının rekabeti sebebiyle nasıl hızla yaygınlaştığı gösterilmektedir. Ayrıca, uluslararası toplumun terörle mücadele önceliği içinde uyuşturucu ticaretine yeterince dikkat göstermemesinin, Afgan halkının geçim kaynakları açısından haşhaş ekimini daha cazip hale getirdiği vurgulanmaktadır. Çalışma kapsamında Afganistan’ın tarihsel-siyasal yapısı ile uyuşturucu ekonomisinin birbirini nasıl beslediği ele alınmaktadır. Uyuşturucu kaçakçılığının yalnızca ekonomik bir boyutunun olmadığı, aynı zamanda güvenlik, insan hakları ve uluslararası ilişkiler bakımından çok boyutlu etkiler ürettiği tartışılmaktadır. ABD müdahalesinin başlıca hedefinin terörle mücadele olduğu, bu nedenle uyuşturucu sorununa yönelik politikaların bütüncül şekilde uygulanamadığı tespit edilmektedir. Saha verileri ve literatür taraması sonucunda ortaya çıkan bulgular, Afganistan’da kalıcı barış ve istikrar için yalnızca askeri yöntemlerin değil, ekonomik kalkınma ve kurumsallaşma çabalarının da gerekli olduğunu göstermektedir. Çatışma ortamında işlenen suçlar konsepti çerçevesinde Afganistan örneği, uluslararası müdahalelerin uyuşturucu ticareti gibi yasa dışı faaliyetler üzerindeki etkisini anlamak bakımından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Çalışma, bu çerçevede kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır.This study examines the dimensions of crimes committed in conflict environments by focusing on the case of Afghanistan. In particular, it analyzes how illicit drug trafficking has evolved amid the insecurity and political instability following the U.S. intervention in Afghanistan after 2001. The study presents the global impacts of drug production and trade in Afghanistan. It demonstrates how opium production, which was already present but somewhat limited before the intervention, rapidly expanded due to factors such as increased corruption, weak state capacity, and rivalry among local power centers following the U.S. intervention. Additionally, it emphasizes that the international community’s primary focus on counterterrorism led to inadequate attention to drug trafficking, making poppy cultivation more attractive for Afghans seeking livelihoods. The study addresses how Afghanistan’s historical-political structure intersects with its drug economy, showing that illicit drug trafficking not only has an economic dimension but also generates multifaceted repercussions for security, human rights, and international relations. It is noted that the main goal of the U.S. intervention was counterterrorism, and thus anti-drug policies could not be applied in a holistic manner. Field data and literature review suggest that long-term peace and stability in Afghanistan require not only military interventions but also efforts toward economic development and institutionalization. Consequently, within the framework of “crimes committed in conflict environments,” the case of Afghanistan stands as a critical example for understanding the influence of international interventions on illegal activities such as drug trafficking. The study offers a comprehensive assessment in this regard.