ŞÜPHELİ VE SANIĞIN CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİNE KATLANMA YÜKÜMLÜLÜĞÜNE GETİRİLEN SINIR-NEMO TENETUR SEIPSUM ACCUSARE İLKESİ

Abstract

Temel amacı maddi gerçeği ortaya çıkarmak olan ceza muhakemesi hukukunda, sanık bu amaca katkıda bulunmak istiyorsa bunu özgür iradesiyle gerçekleştirmelidir. Nemo tenetur seipsum accusare ilkesi uyarınca, hiç kimse kendisini veya yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya ve bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. Bu evrensel ilkenin temelini kişinin kendisini suçlayıcı davranışlardan kaçınma hürriyeti oluşturmaktadır. Ceza muhakemesi işlemlerine aktif katılmaya zorlanma yasağının içeriğinde bir tereddüt olmamakla birlikte, pasif katlanma yükümlülüğünün kapsam ve mahiyeti bu ilke karşısında tartışmalıdır. Sanığın susma hakkı ve kendisini suçlayıcı davranışlardan kaçınma hürriyetinin, devletin güç kullanması yoluyla ortadan kaldırılmasına karşı korunması gerektiği İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi içtihatlarında vurgulanmaktadır. Ceza yargılamasında bireysel savunma makamını temsil eden süje olan şüpheli/sanığın maddi bir obje gibi değerlendirilip rızası hilafına delil aracı olarak işlemlere tabi tutulması nemo tenetur seipsum accusare ilkesinin içeriğinin sadece susma hakkı kapsamına indirgenmesine neden olacaktır. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nin “kişinin iradesine bağlı bilgi/iradesi dışında bilgi” ayrımı da iradeden bağımsız ispat vasıtalarının (vücuttan örnek alınması gibi) adli mercilere her durumda verilmesi zorunluluğunu doğurması nedeniyle bizi nemo tenetur ilkesi ile uyumlu sonuçlara götürmemektedir. Ceza muhakemesi işlemlerine pasif katlanma yükümlülüğünün, ancak ölçülülük ve insan onurunun dokunulmazlığı ilkeleri çerçevesinde yorumlanması halinde modern bir ceza ve ceza muhakemesi hukuku ile bağdaşır sonuçlara ulaşılabileceği düşüncesindeyiz.

: In the Criminal Procedure Law, whose main objective is to uncover the material fact the defendant wants to contribute to this objective, he/she must do so with her free will. According to the nemo tenetur seipsum accusare principle, no one can be compelled to make accusing statements or to offer evidence against him/herself or his/her relatives. The basis of this universal principle is the freedom to refrain from self-incriminating behavior. Although there is no uncertainty in the content of the prohibition of being compelled to participate actively in criminal proceedings, the scope and nature of the passive sufferance obligation is controversial before this principle. The jurisprudence of the European Court of Human Rights emphasizes that the defendant’s right to remain silent and the freedom to refrain from accusing him/herself must be protected against the abolition of the state through the use of force. Treating the suspect/ defendant that represents the individual defense as the subject as a material object and processing him/her as a means of evidence without consent, would reduce the content of the nemo tenetur principle solely to the right to remain silent. The distinction made by the European Court of Human Rights regarding “knowledge obtained with the consent of the individual/knowledge obtained without consent” does not lead us to conclusions in line with the nemo tenetur seipsum accusare principle, since it creates the obligation of providing evidence means involuntarily (such as taking body samples) to the judicial authority in all cases. We are of the opinion that if the passive sufferance obligation in the criminal proceedings is interpreted within the framework of the principles of proportionality and immunity of human dignity, results compatible with a modern criminal and criminal procedure law can be achieved