Geleneksel Maraş Evlerinde Yeniden İşlevlendirme: Kocabaş Konağı Örneği

Abstract

ÖZET GELENEKSEL MARAŞ EVLERİNDE YENİDEN İŞLEVLENDİRME: KOCABAŞ KONAĞI ÖRNEĞİ ÖZGER, Yaşar Yüksek Lisans Tezi/ Mimarlık ABD Tez Yöneticisi: Dr. Öğr. Üyesi Aydanur YENEL Ocak 2021 192 Sayfa Koruma kültürü ve koruma bilinci kentsel dokunun ve kültürel belleğin canlı tutulmasında en önemli etkenler arasında yer almaktadır. Tarihi yapıların korunması amacıyla ortaya konan işlev dönüşümleri, hem mekânsal ihtiyaçları karşılamada hem de kentsel dokunun gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bir etkinlik olarak değerlendirilmektedir. Özellikle toplumsal olarak aile yapısında ve sosyal değerlerde yaşanan değişmeler, tarihi yapıların kent içindeki işlevlerini kaybetmesine neden olmuştur. Bu doğrultuda mekânsal ihtiyaçları karşılamak için işlevselliklerini yitiren konakların yeniden işlevselleştirilmesi alternatif bir yapı üretim süreci olarak düşünülebilir. Mimari değeri olan, geçmişten günümüze ışık tutan, insani, sosyal ve çevresel değerleri içeren tarihi yapıların, gelecek nesillere zarar vermeden geçebilmesi için ve özellikle kültürel kent belleğinin canlı tutulabilmesi için yeniden işlevlendirme ile atıl durumdaki yapıların dönüşümü oldukça önem arz etmektedir. Tez çalışması kapsamında; mimari miras, yeniden kullanım kuramları, işlev değişikliğine uğramış yapı örnekleri incelenmiştir. Geleneksel Türk evinin karakteristik yapısına etki eden faktörler, tarihi ve coğrafi değişkenler içerisinde ele alınmıştır. Ardından literatürden elde edilen bilgiler ışığında yeniden işlevlendirme konusuna değinilmiş ve geleneksel Maraş konut mimarisi evreninde Tematik Mutfak Müzesi, Deligönüller Konağı, Köker Konağı, Mahmut Arifi Konağı aktarılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, konakların mimari özellikleri ve atıl kalma nedenleri; kullanım dönüşümü olasılıklarının tartışılması açısından irdelenen diğer konulardır. Tüm bunlarla birlikte Kocabaş Konağı'nın yeniden işlevlendirilmesinin ardından, bulunduğu konum itibarıyla ziyaretçiler üzerindeki etkisini ölçmek için 18 soruluk bir görüşme formu geliştirilerek 40 katılımcıya uygulanmıştır. Elde edilen veriler, betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgulardan hareketle de Kocabaş Konağı'nın uyarlanabilir yeniden kullanım evresinde eksik olarak değerlendirilen noktalara katkı sağlama adına yeni çözüm olanakları üretilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeniden İşlevlendirme, Kültürel Mimari Miras, Geleneksel Maraş Konakları, Sürdürülebilirlik,ABSTRACT RE-FUNCTIONING IN TRADITIONAL MARAS HOUSES: EXAMPLE OF KOCABAS MANSION OZGER, Yasar M.Sc.in Architecture Supervisor: Asisst. Prof. Dr. Aydanur YENEL January 2021 192 pages Protection culture and conservation awareness are among the most important factors in keeping the urban fabric and cultural memory alive. Functional transformations, which are designed to protect historical buildings, are considered an important activity both in meeting the spatial needs and in transferring the urban texture to future generations. Especially the social changes in family structure and social values caused the historical buildings to lose their functions in the city. In this direction, the re-functionalization of hosts that have lost their functionality to meet spatial needs can be considered as an alternative building production process. The transformation of idle structures with re-functioning is of great importance in order for historical buildings with architectural value, shedding light from the past to the present, including human, social and environmental values, without harming future generations, and especially in order to keep the cultural urban memory alive. Within the scope of thesis work; architectural heritage, reuse theories, examples of structures that have changed their function are examined. The factors affecting the characteristic structure of the traditional Turkish house are discussed within historical and geographical variables. Then, in the light of the information obtained from the literature, the subject of re-functioning was mentioned and the thematic Kitchen Museum, Deligönüller Mansion, Köker Mansion, Mahmut Arifi Mansion were tried to be transferred in the universe of traditional Maraş housing architecture. In this context, the architectural features of the mansions and the reasons for being idle; are other issues explored in terms of discussion of usage transformation possibilities. In addition to all these, after the re-functioning of Kocabaş Mansion, an interview form with 18 questions was developed and applied to 40 participants in order to measure its effect on visitors as of its location. The obtained data were analyzed descriptively. Based on the findings, new solution possibilities were created in order to contribute to the points considered as deficient in the adaptive reuse phase of Kocabaş Mansion. Keywords: Re-functioning, Cultural and Architectural Heritage, Traditional Maraş Mansions, Sustainability, Conservation, Tourism.