1980-2023 yılları arasında Türk-Amerikan ilişkilerinde yaşanan krizlerin savunmacı ve saldırgan realist bakış açısıyla incelenmesi

Abstract

'Orta Büyüklükte Devlet' olarak tanımlayabileceğimiz Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle, Orta Doğu, Doğu Akdeniz, Kafkaslar ve Karadeniz de dahil olmak üzere çeşitli bölgelerde ABD ile etkileşime girmektedir. Bu bölgelerdeki Amerikan ve Türk etkileşiminin sistem çapındaki kalıplarına ilişkin Yeni-Gerçekçi bakış açısı, bu bölgeler arasında yapısal farklılıklar olduğunun ve bu bölgelerin ana katılımcılarının göreceli askeri gücünün farklı olduğunun farkına varılmasıyla başlamıştır. 1800'lü yıllarda başlayan Türk-Amerikan ilişkileri inişli– çıkışlı bir seyir izlemiştir. Ancak her şeye rağmen iki devlet hâlâ birbirini kaybedilmemesi gereken "önemli bir müttefik, "stratejik bir ortak" olarak görmektedir. Bu çalışmada, 1980-2023 yılları arasında Türk-Amerikan ilişkilerinde yaşanan krizlerin sebep ve sonuçlarını bir uluslararası ilişkiler teorisi olan savunmacı ve saldırgan neorealizm bakış açısıyla detaylı bir şekilde çözümlemesi yapılmıştır. 1980 sonrası ve özellikle Türkiye'nin son yirmi yılını inceleyen çalışmaların, Türk-Amerikan krizlerini analiz etmede ve çözümlemede dar bir bakış açısıyla konuyu ele alması sebebiyle bu çalışma Türk-Amerikan krizlerini hem savunmacı hem de saldırgan neorealist açıdan sunma amacıyla yapılmıştır.Due to its geographical location, Turkey, which we can define as a 'Medium-Sized State', interacts with the USA in various regions, including the Middle East, the Eastern Mediterranean, the Caucasus and the Black Sea. The Neo-Realist view of system-wide patterns of American and Turkish interaction in these regions began with the realization that there are structural differences between these regions and that the relative military power of the main participants in these regions differs. Turkish-American relations, which started in the 1800s, followed a course of ups and downs. However, despite everything, the two states still see each other as an "important ally" and a "strategic partner" that should not be lost. In this study, the causes and consequences of the tensions in Turkish-American relations between 1980 and 2023 were analyzed in detail from the perspective of defensive and aggressive neorealism, which is an international relations theory. Since the studies examining the post-1980 and especially the last two decades of Turkey deal with the subject from a narrow perspective in analyzing and resolving Turkish-American tensions, this study has been carried out with the aim of presenting Turkish-American tensions from both a defensive and aggressive neorealist perspective.