Truman doktrini ve Marshall planının Türk basınındaki yansımaları

Abstract

ABD, Truman Doktrini devamında Marshall Planı ile Türkiye ve Yunanistan’a yardımlarda bulunmuştur. Araştırmada bu yardımların Türkiye ayağı tartışılmıştır. Araştırmada ABD-Türkiye ilişkilerinin Truman Doktrini ve Marshall Planı çerçevesinde nasıl geliştiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde “Truman Doktrininin değerlendirilmesi”, “Marshall Planının değerlendirilmesi” ve “ABD-Türkiye ilişkilerinin nasıl seyrettiği” konularına açıklık getirilmiştir. İfade edilen konuların basına yansımalarını belirlemekte araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Araştırmada ABD-Türkiye ilişkilerinin Truman Doktrini ve Marshall Planı çerçevesinde nasıl geliştiğini ortaya koymak için nitel araştırma yöntemlerinde doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Truman Doktrini ve sonrasında Marshall Planı da, Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’ndan sonra giriştiği, bir yandan Batılılaşma, öte yandan ve şimdi onun önderi durumuna geçmiş bulunan ABD ile savunma ilişkilerine geçme çabalarında önemli bir aşama olarak kabul edilmiştir. Ayrıca, Batı’nın coğrafi değil de demokratik bir simge biçiminde yorumlanması sonrasında Türkiye’nin NATO’ya girebilmek için kullandığı belli başlı savlardan biri haline gelmiştir. Araştırmaya konu olan dönemdeki Türk liderleri, ABD siyasi ve askeri desteğinde, Marshall Planı’ndan tam olarak yararlanmak için, Amerikalıların çok önem verdiği siyasi ve ekonomik ülkülere (demokrasi ve serbest girişim) daha dikkatli şekilde uymanın; Türkiye için yararlı olacağını anlamışlardı. Bu düşünce Türkiye’de 1945 sonrasındaki siyasi ve ekonomik değişimin hem ülke içi hem uluslararası kökleri olduğu söylenebilir.