Fransa'da Beşinci Cumhuriyet Dönemi'nde siyasi muhalefetin rekabet edebilme kapasitesi

Abstract

Bu tezin amacı, Fransa'da Beşinci Cumhuriyet Dönemi'nde siyasi muhalefetin iktidar karşısında rekabet edebilme kapasitesini tespit etmektir. Günümüzde siyasi muhalefetin varlığı ve fonksiyonlarını etkin bir şekilde yerine getirebilmesi, demokratik rejimlerin en belirgin özelliğidir ve bu özellik, bu tür rejimlerin sürdürülebilirliği noktasında zorunlu bir unsurdur. Siyasi muhalefetin varlığı ve fonksiyonlarını etkin bir şekilde yerine getirebilmesi ise anayasal/yasal düzenlemeler ile toplumun siyasi kültürünün demokratik ve çoğulcu niteliği ile yakından ilişkilidir. Bu tez kapsamında, demokratik rejimlerde siyasi muhalefetin kavramsal ve kuramsal temelleri araştırılmakta, Fransa'da anayasal ve siyasi gelişmeler ele alınmakta ve iktidar-muhalefet ilişkileri bağlamında siyasi rejimin demokrasiye evrilme serüvenine yer verilmekte, son olarak ise Fransa'da demokrasi-muhalefet ilişkisi bağlamında anayasa, meclis içtüzüğü, seçim ve siyasi parti uygulamaları ile siyasi kültür incelenmekte ve Fransa'da Beşinci Cumhuriyet Dönemi'nde siyasi muhalefetin rekabet edebilme kapasitesi ortaya konulmaktadır. Fransa'da Beşinci Cumhuriyet Dönemi'nde siyasi muhalefetin fonksiyonlarını etkin bir şekilde yerine getirmesini sağlayacak güçlü ve etkili yasal araçlarla donatıldığı ve bu araçları anlamlı ve sürdürebilir kılacak ve iktidar-muhalefet ilişkilerinin demokratik bir zeminde sürdürülmesini sağlayacak olan bir siyasi kültüre sahip olduğu görülmektedir. Bir demokratik rejim olarak Fransa'da anayasal/yasal düzenlemeler ile siyasi kültürün demokratik ve çoğulcu niteliğinin oldukça belirgin ve muhalefeti önceleyici olduğu ve siyasi muhalefetin mevcut sistemde fonksiyonlarını etkin bir biçimde yerine getirebilmesi, varlık gösterebilmesi ve iktidar karşısında rekabet edebilmesi için uygun bir ortamın var olduğu tespit edilmektedir. Bu bağlamda, Fransa'da Beşinci Cumhuriyet Dönemi'nde siyasi muhalefetin iktidar karşısında rekabet edebilme noktasında yüksek bir kapasiteye sahip olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Ancak Fransa'da siyasi kültürün demokratik niteliğinin zayıflama eğilimi göstermesi nedeniyle hem demokrasinin hem de siyasi muhalefetin varlığı ve rekabet edebilme kapasitesi açısından önemli bir tehdidin var olduğu da dikkat çekmektedir.