Kamusal yükseköğretim harcamaları ile gelir dağılımı ilişkisi: Farklı gelir grubu ülkeleri için bir değerlendirme

Abstract

Gelir dağılımında adaletin sağlanması ülkelerin öncelikli politikaları arasında yer almasına rağmen küresel düzeyde gelir eşitsizliğinin giderek arttığı gözlenmektedir. Bu eşitsizliğin artmasında çok sayıda ekonomik ve sosyal faktör etkili olmaktadır. Kamu otoritesinin ekonomide üstlendiği rol, gelir dağılımı adaletinin sağlanmasında önemli bir etken olmaktadır. Kamusal harcamaların yoksul yanlısı politikalarla gerçekleştirilmesi, serbest piyasada oluşabilecek aksaklıkların yaratacağı sorunlara çözüm bulma aşamasında devletin toplumu oluşabilecek risklere karşı korumak amacıyla müdahale edebilme yetkisi, bunun için gerekli kamu harcamalarını yapabilmesi önem arz etmektedir. Bu önem özellikle gelişmekte olan ülkelerde, fırsat eşitliğinin ve toplumsal adaletin sağlanmasının kamusal eğitim harcamaları yoluyla gerçekleşeceği beklentisinden kaynaklanmaktadır. Yüksek gelir grubu ülkeleri (YGÜ) ve orta-yüksek gelir grubu ülkelerinde (OYGÜ) kamusal yükseköğretim harcamaları ile gelir dağılımı ilişkisinin incelendiği araştırmanın ekonometrik analiz kısmında bu ülke gruplarına ait kamusal yükseköğretim harcamaları, kişi başına düşen milli gelir ve Gini katsayısı değişkenleri kullanılarak 2005-2018 dönemi kapsamında panel veri analizi yöntemiyle araştırılmıştır. Araştırmanın sonucunda yüksek gelir grubu ülkelerinde kamusal yükseköğretim harcamalarının gelir dağılımı adaletini bozucu etkisi tespit edilmiştir. Buna karşın orta yüksek gelir grubu ülkelerinde eğitime yapılan kamusal harcamaların gelir dağılımını pozitif etkilediğine yönelik bulgular tespit edilmiştir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde kamusal yükseköğretim harcamalarının arttırılması ve fırsat eşitliğinin sağlanması yoluyla, alt gelir grubuna mensup bireylerin gelirlerinde artış yaratması ve bireyler arası kazanç farkını azaltmasıyla gelir dağılımı adaletine olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Although ensuring justice in income distribution is among the priority policies of countries, it is observed that income inequality is increasing at the global level. Many economic and social factors are effective in the increase of this inequality. The role of the public authority in the economy is an important factor in ensuring income distribution justice. The realization of public expenditures with pro-poor policies, the power of the state to intervene in order to protect the society against the risks that may arise in the process of finding solutions to the problems that may arise in the free market, and the ability to make the necessary public expenditures for this are important. This importance arises from the expectation that equality of opportunity and social justice will be achieved through public education expenditures, especially in developing countries. In the econometric analysis part of the research, which examines the relationship between public higher education expenditures and income distribution in high income group countries (YGU) and middle-high income group countries (OYGU), public higher education expenditures belonging to these country groups, national income per capita and Gini coefficient variables are used between 2005 and 2018. It was researched by panel data analysis method within the scope of the period. As a result of the research, the distorting effect of public higher education expenditures on income distribution justice in high income group countries has been determined. On the other hand, it has been determined that public expenditures on education in middle-high income group countries have a positive effect on income distribution. It is thought that it will make a positive contribution to the justice of income distribution, especially in developing countries, by increasing public higher education expenditures and ensuring equality of opportunity, creating an increase in the incomes of individuals belonging to the lower income group and decreasing the income gap between individuals.