Türk inşaat sektöründe yapının inşaat (imalat) aşamasında yapısal atık oluşumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Abstract

Şehirleşmenin ve nüfusun hızla artması ile inşaat sektörü büyümekte ve bu durumda tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yapısal atıklar oluşmasına neden olmaktadır. Oluşan yapısal atıklar ciddi miktarda hammadde kullanımına, su ve hava kirliliği oluşumuna, insan sağlığında olumsuz etkilere ve çevre kirliliğine neden olan ciddi bir sorun haline geldiği bilinmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yapısal atık oluşumunun önüne geçilebilmes i amacıyla yapısal atık oluşumunun nedenleri, önleme yöntemleri, geri kazanım yöntemleri, yeniden kullanım yöntemleri, bertaraf yöntemleri ile ilgili araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. Yapısal atık oluşum nedenleri ile ilgili ülkemizde tasarım aşaması, yıkım aşaması, üretim süreçleri bağlamında ele alınıp araştırılmışken üretim sürecinin bir aşaması olan ve yapısal atık oluşumunun başlıca faktörlerini barındıran inşaat (imalat) aşaması ile ilgili çalışmalar yapılmamıştır. Bu nedenle çalışma yapısal atık oluşumunun kaynağından azaltılabilmesini mümkün kılabilmeye odaklanmaktadır. Çalışmanın ana araştırma konusu yapının inşaat (imalat) aşamasında yapısal atık oluşumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve yapısal atık oluşumunun engellenebilmesi veya azaltılması için çözüm önerileri geliştirilmesidir. Bu kapsamda sistematik literatür taraması yapılarak uluslararası ve ulusal çalışmalar incelenmiş ve veriler toplanmıştır. Toplanan veriler ile anket formu oluşturulmuştur. Sistematik literatür taraması ile yapının inşaat aşamasında yapısal atık oluşumunu etkileyen 54 olası kriter belirlenmiştir. Hazırlanan anket formları Türkiye inşaat sektöründe çalışan mimar, mühendis ve müteahhitlere e-posta ile iletilerek çalışmanın verileri toplanmıştır. Veri toplama işlemi 9 Mart 2022 ve 1 Ocak 2023 tarihleri arasında gerçekleşmiş ve toplamda 162 adet tamamlanmış anket formundan elde edilen bilgiler ile çalışmanın verileri elde edilmiştir. Toplanan verilerin istatistiksel analizleri "Office 365 Excel 2022" ve "SPSS 23.0 for Windows" paket programları aracılığı ile yapılmıştır.With the rapid increase in urbanization and population, the constr uction sector is growing and this situation causes the formation of structural wastes in our country as well as all over the world. It is known that the resulting structural wastes have become a serious problem that causes the use of high amounts of raw materials, water and air pollution, negative effects on human health and environmental pollution. In order to prevent the formation of structural waste in developed and developing countries, research has begun on the reasons for the formation of structural waste, prevention methods, recovery methods, recycling methods, disposal methods. In our country, the design phase, the demolition phase of the buildings, the building production processes have been investigated in general regarding the causes of construction waste generation, but no studies have been conducted on the construction phase, which is a phase of the building production process and contains th e main factors of structural waste generation. For this reason, the study focuses on making it possible to reduce structural waste generation at the source during the construction phase. The main research subject of the study is to determine the factors af fecting the formation of structural waste during the construction phase of the building and to develop solutions to prevent or reduce the formation of structural waste. In this context, international and national studies were examined and data were collected by systematic literature review. A questionnaire form was created with the collected data. With a systematic literature review, 54 possible criteria that affect the structural waste of the building during the construction phase were determined. The prep ared questionnaires were sent to people who they working in the construction sector as architects, engineers and contractors in Turkey by e-mail and the data of the study were collected. Data collection was 9 March 2022 and 1 January 2023 . And the data of the study were obtained with the information obtained from a total of 162 completed questionnaires. Statistical analyzes of the collected data were made using the "Office 365 Excel 2022" and "SPSS 23.0 for Windows" package programs.